NATO wobec działań terrorystycznych

Sojusz Północnoatlantycki jest organizacją o charakterze polityczno-militarnym. Dlatego też podstawowy obowiązek wynikający z członkowstwa w NATO dotyczy podjęcia - w określonej sytuacji - działań militarnych przez państwo członkowskie. Kwestie te reguluje art. 5 Traktatu, który brzmi: „Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub kilka z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uważana za napaść przeciwko nim wszystkim; wskutek tego zgadzają się one na to, że jeżeli taka napaść zbrojna nastąpi, każda z nich, w wykonaniu prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego w artykule 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom tak napadniętym, podejmując natychmiast in­dywidualnie i w porozumieniu z innymi Stronami taką akcję, jaką uzna za konieczną, nie wyłączając użycia siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego".

W praktyce przepis tego artykułu został po raz pierwszy użyty 12 września 2001 r., gdy Rada Północnoatlantycka oświadczyła, że atak terrorystyczny na World Trade Center i Pentagon, jako atak na Stany Zjednoczone, zostaje uznany za atak na wszyst­kie państwa Sojuszu. Tym samym uznano, że użyte w charakterze casus foederis określenie „napaść zbrojna" obejmuje swoim zasięgiem także zamach terrorystyczny. Wywołało to liczne kontrowersje, lecz także stało się przyczyną zmian w strategiach zwalczania terroryzmu, które uwzględniają także rozwiązania ściśle militarne.

Zobowiązania państw członkowskich NATO w dziedzinie zwalczania terrory­zmu dotyczę przede wszystkim reagowania kryzysowego związanego z zamacha­mi terrorystycznymi. Problematyka ta mieści się w ramach planowania cywilne­go na wypadek wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych zagrożeń (Civil Emergency Planning - CEP). Organem Paktu właściwym w tej materii jest Wysoki Komitet do spraw Planowania Cywilnego (SCEPC), który koordynuje działalność urzę­dów i komitetów planowania zajmujących się mobilizacją i wykorzystaniem eu­ropejskiego transportu lądowego, lotnictwa cywilnego, transportu morskiego, paliw, przemysłu, żywności i rolnictwa, łączności cywilnej, opieki zdrowotnej i ochrony cywilnej.

Definiując CEP, Waldemar Kitler stwierdza, że jest to zespół „przedsięwzięć or­ganizacyjnych i planistycznych zapewniających w miarę poprawne funkcjonowanie struktur państwa, ochronę ludności cywilnej, wsparcie operacji sił zbrojnych i ko­ordynację pomocy w przypadku takiej konieczności, w sytuacji katastrofy, kryzysu i wojny. Obejmuje wszystkie niemal dziedziny funkcjonowania państwa, z wyłącze­niem sektora militarnego i dyplomacji. Zadaniem CEP jest zapewnienie odpowied­niego poziomu gotowości struktur cywilnych do działania w sytuacji zaistnienia róż­nych zagrożeń, ich symptomów, a także do radzenia sobie z ich skutkami. Efektem planowania cywilnego jest uzyskanie odpowiedniego poziomu gotowości cywilnej, a więc takiego stanu „zorganizowania państwa i jego struktur, który zapewnia zdol­ność i możliwość sektora cywilnego do podjęcia (w określonym czasie i zakresie) zor­ganizowanego i efektywnego działania, zgodnie z przygotowywanymi planami lub stosownie do zadań wynikających z sytuacji zagrożenia".

Cały proces przygotowania cywilnego i zarządzania zasobami należy do kompe­tencji wewnętrznych państwa. Należy je zatem traktować jako obowiązek państwa wynikający z faktu bycia członkiem Paktu Północnoatlantyckiego. Rolą NATO jest koordynacja działań państw w tym zakresie; plany poszczególnych państw są koordy­nowane w ramach SCEPC z uwzględnieniem realizacji wspólnych celów Sojuszu.

SCEPC pełni także funkcje kontrolne na podstawie wypełnianych przez pań­stwa członkowskie Sojuszu kwestionariuszy (CEPQ). Wysoki Komitet Planowania Cywilnego opracowuje Raport o stanie gotowości cywilnej na wypadek zagroże­nia, który przedkładany jest Radzie NATO. Zawiera on ocenę bieżących możliwości państw w obszarze gotowości cywilnej dla wsparcia działań Sojuszu, oceny postępu i wskazania niedostatków w obszarach określonych przez SCEPC.

Źródło: Tomasz Aleksandrowicz, Terroryzm międzynarodowy, Warszawa 2008.

Newsletter



Wiadomość HTML?