Krzysztof Skubiszewski

Prof. Krzysztof Skubiszewski pochodzi z Poznania, urodził się w 1926 roku, jest prawnikiem, specjalistą prawa międzynarodowego, politykiem, także publicystą. Ukończył studia prawnicze w Poznaniu, następnie na uniwersytetach w Nancy i Harvardzie. W roku 1973 został profesorem Instytutu Państwa i Prawa Polskiej Akademii Nauk, w połowie lat 90. - Polskiej Akademii Umiejętności. Jest członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Nauk.

W latach stanu wojennego w Polsce (1981-1984) był członkiem Rady Społecznej przy prymasie Polski, następnie - Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa, gdzie od strony prawnej zajmował się wznowieniem działalności Niezależnego Związku Zawodowego Solidarność.

W latach 1989-1993 był ministrem spraw zagranicznych w trzech pierwszych rządach nowej Polski - premierów: Tadeusza Mazowieckiego, Krzysztofa Bieleckiego, Hanny Suchockiej. Od 1994 roku jest członkiem Trybunału Europejskiego (Der Europäische Gerichtshof) w Hadze, prezydentem Trybunału Rozjemczego Iran-USA w Hadze (Präsident des Schiedsgerichtshofes Iran-USA). Jest doktorem honoris causa kilku uniwersytetów, kawalerem najwyższych odznaczeń polskich i międzynarodowych, wśród nich - Krzyża Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (Bundesverdienstkreuz). Wspólnie z Hansem-Dietrichem Genscherem otrzymali prestiżową nagrodę ministrów spraw zagranicznych Polski i Niemiec, ustanowioną w 1993 r.

Opublikował m.in.: Uchwały prawotwórcze organizacji międzynarodowych (1965), Zachodnia granica Polski (1969), Resolutions of the General Assembly of the United Nations (1985), Polityka zagraniczna i odzyskanie niepodległości. Przemówienia, oświadczenia, wywiady 1989-1993 (1997) oraz ponad sto pięćdziesiąt artykułów w różnych językach na tematy prawa międzynarodowego i polityki zagranicznej.

Krzysztof Skubiszewski

Krzysztof Skubiszewski był ministrem spraw zagranicznych Polski w okresie przełomowym dla stosunków polsko-niemieckich i budowania nowego kształtu Europy. Warto przypomnieć, że rząd Tadeusza Mazowieckiego powstał wtedy, kiedy Niemcy były jeszcze podzielone. W Polsce narastały obawy przed zjednoczeniem Niemiec. 7 września 1989 r. nawet Jan Nowak-Jeziorański, który przez wiele lat był dyrektorem Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w Monachium, pisał w Gazecie Wyborczej: Zjednoczone Niemcy niewątpliwie staną się największą siłą w Europie i jeżeli nauczą się postępować tak jak Stany Zjednoczone, to znaczy, jeżeli będą potęgą, która nie tylko nie wyciąga ręki po cudze, ale stara się pomagać, uzyskają ogromną atrakcyjność. Obawiam się jednak, że będzie inaczej. Żyłem w RFN 25 lat i mam przekonanie, że gdy Niemcy poczują własną potęgę, wrócą na drogę swoich własnych błędów.

Kilka dni później premier Tadeusz Mazowiecki mówił w swoim słynnym exposé w Sejmie: Potrzebujemy przełomu w stosunkach z RFN. Społeczeństwa obu krajów poszły już znacznie dalej niż ich rządy. Liczymy na wyraźny rozwój stosunków gospodarczych i chcemy prawdziwego pojednania.

Jedną z pierwszych decyzji, jaką podjął prof. Krzysztof Skubiszewski już na stanowisku ministra spraw zagranicznych pierwszego rządu Polski po wyborach czerwcowych 1989 r., było zapewnienie pomocy dla uciekinierów z NRD, chroniących się w ambasadzie RFN w Warszawie. Wydarzenia biegły wówczas w Europie w tempie lawinowym. Gwałtownie pękała żelazna kurtyna, idee demokracji i wolności ogarniały wschodnią Europę, budziły nadzieje na pomyślną, opartą na zasadach sprawiedliwości przyszłość całej Europy. Przeprowadzić przez ten piękny, ale wzburzony czas stosunki polsko-niemieckie w pokoju, z wizją ich pomyślnego jutra, było wielką zasługą także ministrów Krzysztofa Skubiszewskiego i Hansa-Dietricha Genschera, konsultujących się wtedy bezpośrednio i na co dzień.

Pod koniec września 1989 r. min. Genscher wystosował do min. Skubiszewskiego przesłanie, w którym napisał: Pański naród powinien wiedzieć, że jego prawo do życia w bezpiecznych granicach nie będzie ani teraz, ani w przyszłości kwestionowane przez nas, Niemców, roszczeniami terytorialnymi. Koło historii nie zostanie cofnięte. 9 listopada z historyczną wizytą do Warszawy przybył kanclerz Helmut Kohl. Kiedy w południe tego dnia padł mur berliński, kanclerz wizytę przerwał, ale kilka dni później wrócił do Warszawy i kontynuował rozmowy.

W czerwcu 1990 r. ogłoszona została wspólna deklaracja Bundestagi i Izby Ludowej NRD o ostateczności granicy polsko-niemieckiej, 17 lipca 1990 r. zebrała się paryska konferencja 2+4+1, w której brał udział także min. Skubiszewski, 5 sierpnia 1990 r. kanclerz Kohl miał trudne spotkanie ze Związkiem Wypędzonych (mówił: Wiem, że dla wielu z państwa to gorzkie stwierdzenie, że granice nie mogą być przesuwane), 12 września 1990 r. podpisany został w Moskwie Traktat o ostatecznych ustaleniach wobec Niemiec i 2-3 października 1990 r. nastąpiło zjednoczenie Niemiec.

Premier Tadeusz Mazowiecki napisał wtedy do kanclerza Helmuta Kohla: Polska wita zjednoczenie Niemiec z ufnością i nadzieją na otwarcie nowego rozdziału stosunków polsko-niemieckich. I ten nowy rozdział został otwarty.

W przypomnianych wyżej pokrótce wydarzeniach ogromną rolę odegrał Krzysztof Skubiszewski. Ale realizowały się wtedy jego dawne pomysły polityczne, bo już w roku 1969, a więc jeszcze przed układami z 1970 roku, kiedy podział Niemiec był w państwach Układu Warszawskiego politycznym dogmatem, pisał o zjednoczeniu Niemiec w świetnej książce Zachodnia granica Polski. Odwołując się do pojednania francusko-niemieckiego, sugerował otwarcie, że jest zjednoczenie jest możliwe, ale pod warunkiem uznania przez oba państwa niemieckie nienaruszalności granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej i powiązania z procesem jednoczenia się Europy. Dziś widać, że opisał w tamtej książce nie tylko polityczne i prawne aspekty kształtowania się powojennej granicy polsko-niemieckiej, lecz stworzył projekt strategii politycznej dla Polski i stosunków polsko-niemieckich. Wielokrotnie później podkreślał, jak ważna w skutecznej polityce jest dobra strategia.

14 listopada 1990 r. ministrowie Genscher i Skubiszewski podpisali w Warszawie układ graniczny między Polską a Niemcami. Min. Genscher powiedział wtedy: Uznanie granicy na Odrze i Nysie wynika z przykazania pokoju. (...) Jest wolną decyzją Niemców. Nikt nam jej nie narzucił. (...) Ta decyzja nie jest dla nas, Niemców, łatwa. Utrata ojczyzny jest ciężką ofiarą. Potwierdzenie tej granicy jest decydującym wkładem w perspektywę Europy bez granic. W następnym roku (17 czerwca) został podpisany w Bonn Traktat polsko-niemieckie o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.

Wydarzenia opisane wyżej to już historia. Tamte sprawy udało się pomyślnie załatwić w dużej mierze dzięki Krzysztofowi Skubiszewskiemu, jego odważnym, strategicznym ideom i koncepcjom politycznym, wybitnym zdolnościom dyplomatycznym, wiedzy prawniczej, doświadczeniu, konsekwencji i uporze w działaniu, umiejętności błyskotliwego formułowania celów politycznych. Przypomnijmy, że gdy dyskusja o granicy polsko-niemieckiej doszła w 1990 r. do ogromnego zaostrzenia, min. Skubiszewski stworzył pojęcie polsko-niemieckiej wspólnoty interesów. Doprowadziło ono do przełomu w negocjacjach i - zważywszy na historię bilateralnych stosunków - otworzyło dla Polski i Niemiec zupełnie nową perspektywę, po raz pierwszy wspólną. Osłabiło partykularyzmy, pozwoliło dostrzec i zrozumieć zadania wspólne, wspólną odpowiedzialność za pokój w Europie. Trzeba tę ideę przypominać także dzisiaj. Może ją przypomnieć Nagroda Pomerania Nostra dla Krzysztofa Skubiszewskiego.

Nieustannie wyrażane przez Krzysztofa Skubiszewskiego przekonanie o nadrzędności wspólnoty interesów i nadrzędności patrzenia w przyszłość legło u podstaw Trójkąta Weimarskiego (Weimarer Dreieck), którego był współarchitektem z ministrami Genscherem i Duma. Gdy był ministrem spraw zagranicznych Polski, zaczęły powstawać polsko-niemieckie euroregiony, powołano organizację Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (Deutsch-Polnisches Jugendwerk), zaczęły się rozmowy o przystąpieniu Polski do NATO, powstał duńsko-niemiecko-polski Wielonarodowy Korpus w Szczecinie, Polska, przy poparciu Niemiec, zaczęła starania o przystąpienie do Unii Europejskiej - stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r., również w 1991 r. powołano jakże ważną Fundację Polsko-Niemieckie Pojednanie. To wszystko zdecydowanie odmieniło także stosunki na pograniczu polsko-niemieckim, w tym na Pomorzu.

Kiedy więc w roku 1993 tygodnik Wprost ogłosił plebiscyt na Człowieka Roku 1993, wspomniany na wstępie Jan Nowak-Jeziorański, uzasadniając kandydaturę prof. Skubiszewskiego, mówił: Bez wahania głosuję na Krzysztofa Skubiszewskiego, który w ciągu pierwszych czterech lat III Rzeczypospolitej dokonał historycznych osiągnięć: uzyskał bezwarunkowe uznanie granicy na Odrze i Nysie oraz doprowadził do bezkonfliktowego wycofania z Polski wojak rosyjskich. (...) W bardzo trudnych rokowaniach z Niemcami, Rosją i Litwą wykazał takt i opanowanie. Po raz pierwszy w historii Polska ma przyjazne stosunki ze wszystkimi sąsiadami. Zdobył wysoki prestiż dla Polski i dla siebie. Przejdzie do historii jako wybitny mąż stanu i żarliwy patriota.

Dla pogranicza polsko-niemieckiego, dla podzielonego granicą regionu pomorskiego, idee polityczne Krzysztofa Skubiszewskiego są zawsze aktualne. Wyłożył je m.in. w artykule Perspektywy polityki zagranicznej RP w Europie. Główne kierunki polityki. Wyszedł w nim z założenia, że polska racja stanu wymaga bliskich i dobrych powiązań przede wszystkim w Europie i przede wszystkim z sąsiadami, a bezpieczeństwo państwa trzeba budować przede wszystkim na pograniczu, gdzie to sąsiedztwo jest najbliższe. Stąd, z pogranicza, zdobyte doświadczenia powinny na zasadzie koncentrycznie rozchodzących się kół ogarniać coraz to większe tereny. Tak zresztą widzi Skubiszewski całą politykę europejską, jako koncentrycznie, od centrum Europy, rozchodzące się koła wspólnotowych idei. Akcentuje więc rolę regionów i polityki regionalnej (w tym transgranicznej), a więc tego, co jest najbliższe ludziom. Wychodzi zresztą z założenia, że polityka wtedy jest dobra, jeśli pozytywnie uaktywnia społeczności. Podkreśla, że w stosunkach polsko-niemieckich ważne są więc kwestie gospodarcze, ale ważniejsze - polityczne i społeczne, inaczej mówiąc - wielorakie kontakty międzyludzkie. One powinny być podstawą zbiorowego bezpieczeństwa opartego na współpracy w regionach i państwach silnych demokracją i gospodarką.

Skubiszewski uważa, że wspólnie z sąsiadami trzeba stawiać określone zadania i dzielić dążenia. Pisze: Pod tym względem poszliśmy daleko we współpracy z Niemcami. Oba nasze państwa łączy wspólnota interesów. Wynika z niej współdziałanie dwustronne, regionalne i kontynentalne.

To współdziałanie - postuluje Skubiszewski - trzeba przenosić na cały region Morza Bałtyckiego, co tak ważne jest właśnie dla Pomorza. Owo współdziałanie ma też umożliwiać przerzucanie mostów ku innym krajom w środkowej i wschodniej Europie. Współpraca polsko-niemiecka, jak wcześniej niemiecko-francuska, powinna być więc dla innych dowodem, że najtrudniejsze nawet problemy, najbardziej tragicznie uwikłane w historię, da się rozwiązać pokojowo.

Podsumowując: członkostwo Niemiec i Polski w Unii Europejskiej, otwarta granica polsko-niemiecka, współpraca regionalna na podzielonym granicą państwową Pomorzu, są wynikiem tych projektów politycznych, w których konstruowaniu i realizacji Krzysztof Skubiszewski miał wybitny udział. Dlatego jego kandydatura została zgłoszona do Polsko-Niemieckiej Nagrody Pomerania Nostra. Przyjęcie nagrody przez prof. Krzysztofa Skubiszewskiego jest dla jej fundatorów zaszczytem. Uważają oni, że jest też ważnym wydarzeniem w roku 60. rocznicy zakończenia II wojny światowej i wytyczenia współczesnej granicy polsko-niemieckiej oraz 40. rocznicy wystosowania przez biskupów polskich przełomowego listu do biskupów niemieckich.

Uważają, że może też ona przyczynić się do ożywienia dyskusji o dzisiejszym rozumieniu polsko-niemieckiej wspólnoty interesów. Polska i Niemcy tej dyskusji bardzo potrzebują.

Spojrzenie na politykę zagraniczną Polski ministra K. Skubiszewskiego było następujące: Tworzenie bezpieczeństwa międzynarodowego zaczyna się od dobrych stosunków z państwami sąsiedzkimi. Historyczne przemiany, jakie się ostatnio dokonały w stosunkach polsko-niemieckich, są naszym wspólnym wkładem do bezpieczeństwa Europy i świata. Składam hołd tym wszystkim Polakom i Niemcom, których wyobraźnia i wytrwałość umożliwiły te zmiany i uczyniły je trwałymi (...) Dokładamy wszelkich starań, aby rozwijać twórczy proces współdziałania w Europie. Mają tu swoją rolę do spełnienia nowe porozumienia regionalne: trójstronna współpraca między Polską, Czechosłowacją i Węgrami, współpraca bałtycka i Grupa Heksagonalna. Funkcje Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie są znaczące i ulegają rozszerzeniu. Wszystko to świadczy, że jesteśmy zdecydowani budować na naszym kontynencie bezpieczeństwo oparte na współpracy.

Są to fragmenty z przemówienia na 46 sesji Zgromadzenia Narodów Zjednoczonych, która odbyła się 30 września 1991 roku w Nowym Jorku.

Profesor Krzysztof Skubiszewski zmarł 8 lutego 2010 roku w Warszawie.

Bibliografia:

  1. Polityka zagraniczna RP 1989-2002, red. R. Kuźniar, K. Szczepanik, Warszawa 2002.
  2. Krzysztof Skubiszewski, za: http://wyborcza.pl/8,75402,7116242.html.
  3. Skubiszewski: Do niepodległości krok po kroku - wersja rozszerzona za: http://wyborcza.pl/1,76842,7025655,Skubiszewski__Do_niepodleglosci_krok_po_kroku___wersja.html

Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79