Popytowa teoria Lindera

Teoria Lindera, sformułowana w 1961 r., koncentruje się na znaczeniu czynnika popytowego dla handlu dobrami przemysłowymi między krajami o podobnym poziomie dochodu narodowego. Można ją zaliczyć do teorii popytowych, gdyż kładzie nacisk na rolę wielkości i struktury popytu w tworzeniu strumieni eksportowych i importowych. Szczególne znaczenie mają przyjęte w tej teorii koncepcje:

  • potencjalnego eksportu i importu,
  • podobieństwa preferencji popytowych.

Potencjalny handel (eksport i import), który może, ale nie musi, przekształcić się w handel realny, jest określony przez intensywność popytu krajowego. Krajowy popyt na dobra wytworzone u siebie lub za granicą i dostarczone na rynek tworzy potencjał przyszłego handlu. Aby stać się przedmiotem eksportu, produkt musi być najpierw kupowany na własnym rynku, gdyż rynek krajowy jest blisko, co pozwala na testowanie i ocenę produktu. Podobnie jest z importem, nie można kupować dóbr zagranicznych, na które wcześniej nie ma popytu krajowego, a więc to własny rynek decyduje o wielkości i strukturze zakupów zagranicznych. Definicja potencjalnego handlu pozwala na sformułowanie twierdzenia, iż potencjalny eksport i import dziś decyduje o realnym handlu jutro.

Z analizy potencjalnego handlu Linder wyprowadza pojęcie reprezentatywnego popytu, przez które rozumie typowy koszyk dóbr kupowanych przez nabywców danego kraju, tworzący pewien standard konsumpcyjny. Uważa, iż struktura tego koszyka jest ściśle skorelowana z poziomem rozwoju gospodarczego. W skład popytu reprezentatywnego krajów o wyższym dochodzie na głowę mieszkańca wchodzą głównie produkty przemysłowe. One też tworzą potencjalny eksport i import tych krajów.

Na podstawie tego założenia Linder formułuje tezę, że kraje o wysokim i podobnym poziomie dochodu narodowego mają podobny reprezentatywny popyt, a więc charakteryzuje je również duże podobieństwo potencjalnego eksportu i importu. Oznacza to w rezultacie, iż wysokie podobieństwo krajów decyduje o wysokiej intensywności ich wzajemnej wymiany. Czynnikiem uruchamiającym handel staje się więc podobieństwo preferencji popytowych, a nie zróżnicowanie stopnia wyposażenia w czynniki produkcji czy też inne warunki podażowe.

Teoria Lindera jest szeroko wykorzystywana do interpretacji handlu między krajami uprzemysłowionymi, zwłaszcza członkowskimi OECD, które kupują i sprzedają głównie dobra przemysłowe o wyższym stopniu przetworzenia. Te dobra tworzą ich popyt reprezentatywny, w wyniku czego systematycznie rośnie zapotrzebowanie zarówno na produkcję krajową, jak też na import. Skutkiem tej tendencji jest rosnąca intensywność obrotów pomiędzy krajami wysoko rozwiniętymi, które eksportują i importują dobra wzajemnie między sobą, zmniejszając jednocześnie skalę wymiany z krajami o niższym poziomie rozwoju. Prowadzi to do wyraźnej zmiany struktury geograficznej handlu światowego w zakresie produktów przemysłowych, rośnie udział krajów wysoko rozwiniętych, maleje udział krajów rozwijających się. Proces ten, w połączeniu z generalnym wzrostem udziału handlu przemysłowego w całych obrotach światowych, promuje wymianę między krajami wysoko rozwiniętymi kosztem dużej grupy krajów o niższym poziomie rozwoju, specjalizujących się głównie w obrotach surowcami i mniej przetworzonymi dobrami przemysłowymi.

Źródło: Wiesław Iskra (red.), Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 2004.

Newsletter



Wiadomość HTML?