Podstawowe zasady emisji obligacji w Polsce


W Polsce zasady emisji obligacji, a także ich zbywania, nabywania oraz wykupu reguluje Ustawa z 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (Dz.U. 1995, nr 83, poz. 420) oraz jej nowelizacje, w tym z 29 czerwca 2000 r. (Dz. U. 2000, nr 60, poz. 702). W myśl przepisów obligacja jest papierem wartościowym emito­wanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia okreś­lonego świadczenia (wykupu obligacji). Świadczenie z obligacji może mieć charakter pieniężny lub niepieniężny. Świadczenie pieniężne polega na zapłacie należności głównej lub należności ubocznych (odsetek) w sposób określony w warunkach emisji oraz w terminach określonych w warunkach emisji. Za należność uboczną uważa się również różnicę między ceną nominalną a ceną emisyjną obligacji (obligacje zerokuponowe). Świadczenie niepieniężne może w szczególności polegać na przyznaniu obligatariuszowi:
  • prawa do udziału w przyszłych zyskach emitenta, które on osiągnie m.in. dzięki zaciągniętej pożyczce,
  • prawa do zamiany obligacji na akcje spółki będącej emitentem tych obligacji (obligacje zamienne — taką możliwość musi jednakże przewidywać statut spółki),
  • prawa pierwszeństwa do objęcia emitowanych w przyszłości akcji spółki będącej emitentem tych obligacji (obligacje z prawem pierwszeństwa).
Obligacja w Polsce powinna zawierać w szczególności:
  • powołanie na podstawę prawną emisji,
  • nazwę i siedzibę emitenta, miejsce i numer wpisu do właściwego rejes­tru lub wskazanie gminy (jednostki samorządu terytorialnego) będącej emiten­tem,
  • nazwę obligacji i ewentualnie cel jej wyemitowania (w przypadku określenia celu emisji, środków z niej uzyskanych emitent nie może przeznaczyć na realizację innego celu),
  • wartość nominalną i numer obligacji oraz opis świadczeń emitenta, w szczególności ich wysokość, sposób ustalania oraz miejsce i sposób spełnienia,
  • oznaczenie obligatariusza (przy obligacji imiennej),
  • ewentualny zakaz lub ograniczenie zbywania obligacji imiennej,
  • datę, od której nalicza się oprocentowanie, wysokość oprocentowania, terminy jego wypłaty i miejsce płatności, jeżeli warunki emisji przewidują opro­centowanie, oraz warunki wykupu,
  • zakres i formę zabezpieczenia albo informację o jego braku,
  • miejsce i datę wystawienia obligacji oraz datę jej nabycia,
  • podpisy osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu emi­tenta, przy czym podpisy te mogą być odtwarzane sposobem mechanicznym.
Dane określone w punkcie 9 w obligacjach dopuszczonych do publicznego obrotu mogą także figurować na świadectwach depozytowych. Do obligacji dołącza się arkusz kuponowy oprocentowania (jeśli warunki emisji to przewi­dują) oraz arkusz wykupu obligacji.

Obligacje w Polsce mogą być emitowane przez:
  • podmioty prowadzące działalność gospodarczą mające osobowość praw­ną, np. spółki prawa handlowego, przedsiębiorstwa państwowe, komunalne, spółdzielcze,
  • gminy, powiaty, województwa, czyli jednostki samorządu terytorialnego, a także związki tych jednostek oraz miasto stołeczne Warszawa,
  • inne podmioty mające osobowość prawną upoważnione do emisji obli­gacji na podstawie innych ustaw (dotyczy to np. skarbu państwa, NBP i innych banków),
  • instytucje finansowe, których członkiem jest Rzeczpospolita Polska lub NBP albo jedno z państw należących do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) lub bank centralny takiego państwa (na podstawie od­powiedniej umowy regulującej ich działalność na terenie Polski i zawierającej stosowne postanowienia dotyczące emisji obligacji).
Skarb państwa może emitować tzw. obligacje skarbowe (państwowe) na podstawie uprawnień określanych przez Sejm w ustawie budżetowej. Uprawnie­nie takie otrzymuje minister finansów. Natomiast NBP (czy inne banki) może emitować obligacje na podstawie ustawy o NBP i ustawy — prawo bankowe.

Obligacje mogą być zabezpieczone (całkowicie lub częściowo) i niezabez­pieczone. Zabezpieczenie całkowite obejmuje wartość nominalną wraz z sumą należnego oprocentowania. Może ono polegać m.in. na ustanowieniu zastawu lub hipoteki na majątku własnym emitenta lub innego podmiotu gospodarują­cego czy udzieleniu gwarancji przez instytucję finansową, którą może być np. skarb państwa, bank zagraniczny lub określona międzynarodowa instytucja finansowa.

Ponadto jednostki samorządu terytorialnego oraz miasto stołeczne War­szawa mogą poręczać zobowiązania wynikające z obligacji emitowanych przez:
  • inne jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki,
  • spółki prawa handlowego, w których podmiot poręczający ma ponad 50% głosów na walnym zgromadzeniu,
  • przedsiębiorstwa, dla których jednostka samorządu terytorialnego jest organem założycielskim.
We wszystkich tych przypadkach poręczenie może być udzielone do wyso­kości 15% dochodów jednostki samorządu terytorialnego planowanych w roku, w którym następuje udzielenie poręczenia.

Informacje o zakresie i formie gwarancji lub zabezpieczenia muszą być uwidocznione w treści obligacji. Za zobowiązania wynikające z obligacji od­powiada całym swoim majątkiem emitent oraz do wysokości udzielonego zabez­pieczenia gwarant (podmiot udzielający poręczenia — dający zabezpieczenie).

Emitent obligacji w ich treści może ograniczyć swoją odpowiedzialność za zobowiązania z nich wynikające do kwoty przychodów lub do wartości majątku przedsięwzięcia, do których obligatariuszowi służy prawo pierwszeństwa. Są to obligacje przychodowe, które mogą przyznawać obligatariuszowi prawo do zaspokojenia swoich roszczeń z pierwszeństwem przed innymi wierzycielami emitenta z całości lub części przychodów albo majątku przedsięwzięć, które są efektem wykorzystania środków uzyskanych z emisji obligacji. Pierwszeństwo to może także dotyczyć przychodów z innych przedsięwzięć określonych przez emitenta.

Obligacje przychodowe są wygodną formą finansowania różnorodnych przedsięwzięć użyteczności publicznej, służących rozbudowie infrastruktury lokalnej, gdyż ich emitentami mogą być:
  • jednostki samorządu terytorialnego, ich związki oraz miasto stołeczne Warszawa,
  • spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne, w których wyżej wymienione podmioty mają ponad 50% głosów na walnym zgromadzeniu i ich jedynym przedmiotem działalności jest zaspokajanie potrzeb społeczności lokalnych lub wykonywanie zadań z zakresu użyteczności publicznej,
  • spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne, których jedynym przedmiotem działalności jest wykonywanie zadań z zakresu użytecz­ności publicznej wykonywanych na podstawie umowy zawartej z jednostką samorządu terytorialnego przez okres co najmniej równy okresowi zapadalności obligacji,
  • spółki akcyjne, które mają upoważnienie ustawowe, koncesję lub ze­zwolenie na wykonywanie zadań z zakresu użyteczności publicznej albo mogą świadczyć usługi w zakresie transportu, komunikacji łub utrzymania i rozwoju infrastruktury komunikacyjnej co najmniej do momentu zapadalności obligacji.
Emitenci obligacji przychodowych są zobowiązani do szeregu działań, które mają na celu zapewnienie obligatariuszom wypłacalności świadczeń. Między innymi są zobowiązani do:
  1. udostępnienia (co najmniej na dwa tygodnie przed terminem wypłaty świadczenia z obligacji, jednakże nie rzadziej niż raz w roku) obligatariuszom sprawozdań, w których zawarte są informacje o przychodach i kosztach reali­zowanego z obligacji przedsięwzięcia oraz o kwotach wypłaconych świad­czeń,
  2. opublikowania w dwóch dziennikach, w tym co najmniej jednym ogól­nopolskim, informacji o łącznej wysokości zadłużenia z tytułu wyemitowanych obligacji i wskazania przedsięwzięcia, w odniesieniu do którego obligatariusze mają prawo pierwszeństwa,
  3. niestanowienia przedmiotem zabezpieczenia i cesji wierzytelności two­rzących przychody, do których pierwszeństwo mają obligatariusze,
  4. gromadzenia wszystkich przychodów z realizowanego przedsięwzięcia na rachunku bankowym przeznaczonym wyłącznie do dokonywania wypłat na rzecz obligatariuszy, którzy mają prawo pierwszeństwa.
Dodatkowo środki zgromadzone na wskazanym wyżej rachunku nie pod­legają egzekucji prowadzonej z rachunku emitenta do wysokości kwoty zobo­wiązania emitenta wobec obligatariuszy, a także są wyłączone z masy upadłoś­ciowej emitenta. Z chwilą otwarcia postępowania upadłościowego lub likwida­cyjnego emitenta obligacji przychodowych, wynikające z nich zobowiązania stają się natychmiast wymagalne i zaspokojenie roszczeń obligatariuszy ma pierw­szeństwo przed innymi wierzycielami tego emitenta.

Newsletter



Wiadomość HTML?