Istota i mechanizm globalizacji gospodarki światowej

Mimo różnic, zarówno co do samej definicji globalizacji, przedstawiania zjawisk z nią związanych oraz sposobu analizy tych procesów, jak i oceny wpływu globalizacji na różne dziedziny, można pokazać pewne istotne cechy współczesnej globalizacji, które kształtują zmiany w gospodarce światowej oraz w otoczeniu państw, firm i ludzi.

Badania pozwalają na wskazanie wielu czynników determinujących przebieg tych procesów oraz mechanizm przekształceń globalnych. Skalę i przebieg współ­czesnych procesów globalizacji można przedstawić na przykładzie rynków towaro­wych i usług, rynków finansowych, częściowo rynków pracy, globalizacji działal­ności gospodarczej, globalizacji produkcji przemysłowej oraz globalizacji techno­logii i wiedzy. Tendencje globalizacyjne na poszczególnych rynkach, w segmen­tach gospodarki czy wybranych gałęziach przemysłu są zróżnicowane.

Globalizacja rynków

Rynki finansowe

Najbardziej zaawansowany jest proces globalizacji rynków finansowych. Deregulacja rynków finansowych i liberalizacja przepływu kapitału stworzyły podstawę nowego ich funkcjonowania. Prywatne kapitały przemieszczają się bardzo szybko po całym świecie. Ogromne przepływy kapitałowe i różnorodność transakcji finansowych (wraz z wykorzystaniem nowych instrumentów finansowych) oraz mnogość pośredników (tysiące funduszy inwestycyjnych, emerytalnych i innych inwestorów instytucjonalnych) przy­czyniły się do powstania globalnych rynków finansowych. Rynki te działają dzisiaj w znacznym stopniu autonomicznie, w oderwaniu od strefy realnej. Powstanie elektronicznego pieniądza jako zapisu komputerowego stanowi fenomen współczesnej gospodarki światowej. W nowej gospodarce elektronicznej zarządzający funduszami, banki, korporacje oraz miliony pojedynczych inwes­torów mogą transferować kapitały z jednego końca świata na drugi. Postęp technologiczny i wykorzystanie osiągnięć rewolucji informacyjnej pozwoliły na dokonywanie bardzo skomplikowanych operacji na wielu rynkach przez 24 h na dobę. Globalne rynki finansowe zdominowały współczesne procesy alokacji czynników wytwórczych. Funkcjonowanie współczesnych rynków finansowych charakteryzuje duża niestabilność, spowodowana gwałtownymi zmianami w kie­runkach przepływu kapitału. Wzajemne powiązania rynków walutowych powodu­ją, że kryzys finansowy w jednym kraju szybko przenosi się na inne kraje (efekt domina).

Rynki towarowe i usług

Procesy globalizacji rynków towarowych i usług nabrały przyspieszenia w warunkach liberalizacji, otwarcia gospodarek i powszechnie głoszonej zasady wolnego handlu oraz instytucjonalizacji global­nych zasad w handlu międzynarodowym w ramach WTO. Uczestnictwo w tej organizacji jest prawie powszechne (w 1999 r. należało 135 krajów), ok. 90% handlu światowego wyrobami przemysłowymi opiera się na wspólnych globalnych zasadach.

O pogłębieniu globalnych współzależności świadczy dynamiczny wzrost hand­lu międzynarodowego i wzrost udziału wymiany handlowej w PKB większości krajów.

Coraz więcej towarów wytwarzanych przez poszczególne kraje stanowi przed­miot wymiany międzynarodowej. Niektóre segmenty rynków towarowych stają się homogeniczne w światowym wymiarze i oferują produkty podobne pod względem standardów i użyteczności (elektronika, komputery, samochody, fast food). Roz­szerza się też globalny rynek konsumenta oraz zasięg światowych produktów i marek. W związku z postępującym procesem ujednolicania się gustów, potrzeb, preferencji, wymagań i wzorów konsumpcji dokonuje się tzw. proces macdonaldyzacji. W innych segmentach rynków towarowych nadal preferowane są lokalne wzory oraz modele konsumpcji i występują zróżnicowane potrzeby konsumentów. Zdecydowanie pogłębiła się globalizacja rynków usług (bankowych, ubezpiecze­niowych, transportowych i innych). Banki wychodzą poza sfery swej tradycyjnej działalności i łączą się z innymi instytucjami. Zmienia się charakter i organizacja pośrednictwa w przepływie kapitału. Rosną możliwości poszerzenia udziałów w rynkach w związku z deregulacją prawa antymonopolowego oraz wzmożonym procesem megafuzji i przejęć.

Rynki pracy i migracje ludności

Postęp w swobodnym przepływie siły roboczej jest stosunkowo niewielki. Rynki pracy są mniej zglobalizowane, ale dzięki rewolucji informacyjnej praca może być dzisiaj wykonywana na duże odległości bez konieczności przemieszczania się ludzi. W gospodarce globalnej bardzo mobilna jest kadra menedżerska. Procesy globalizacji rynków towarowych i usług mają istotny wpływ na lokalne rynki pracy, w tym płace i bezrobocie oraz migracje zarobkowe. Globalizacji towarzyszy przemieszczanie się ludności w ce­lach turystycznych. Sprzyja temu spadek kosztów transportu lotniczego oraz globalizacja informacji i usług.

Zasięg globalnych przepływów kapitału, towarów i usług oraz informacji będzie się poszerzał m.in. w związku z wykorzystaniem Internetu dla potrzeb nowej gospodarki.

Globalizacja działalności gospodarczej

Do przyspieszenia globalizacji rynków towarowych, usług i rynków finansowych w znacznym stopniu przyczyniła się wysoka dynamika przepływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich w ostatniej dekadzie. Była ona znacznie wyższa niż dynamika handlu światowego. Dzięki zniesieniu barier w handlu i przepływach kapitału oraz możliwościom podejmowania działalności gospodarczej na całym świecie firmy coraz częściej dokonują racjonalnych wyborów przez angażowanie kapitału i technologii w działalność poza granicami kraju macierzystego. Globalizacja stwarza warunki dla ekspansji i osiągania dodatkowych zysków przez wykorzystanie przewag lokalizacyjnych i technologicznych. Zagraniczne inwestycje bezpośrednie zmieniają strumienie i strukturę międzynarodowej wymiany oraz kształtują procesy rozwojowe w poszczególnych krajach. Światowe przepływy inwestycji zagranicznych i globalizacja biznesu rozwinęły się na niespotykaną skalę w ostatniej dekadzie. Coraz więcej przedsiębiorstw podejmuje globalne strategie działania. Firmy zmieniają swe formy organizacji i zarządzania, aby zmniejszyć koszty i maksymalizować zyski, ograniczyć ryzyko, a przede wszystkim - zachować pozycję konkurencyjną zarówno w skali jednego kraju czy regionu, jak i w skali globalnej.

Siłą napędzającą procesy globalizacji jest szeroka i zróżnicowana działalność korporacji transnarodowych, które mają największe zdolności dostosowania się do ery globalizacji i kształtowania tego procesu. Działając na wielu rynkach, przy­czyniają się do wzrostu przepływów towarów, usług, technologii, kapitału oraz tworzenia sieci powiązań produkcyjnych i kooperacyjnych między firmami. Ich pozycja w handlu światowym i globalnej produkcji oraz w światowym potencjale technologicznym stale rośnie. Obecne, bardzo kompleksowe działania korpora­cji transnarodowych różnią się zasadniczo od ich wcześniejszej struktury i orga­nizacji. One to w znacznym stopniu przejęły funkcje alokacji zasobów znajdujące się wcześniej głównie w rękach agencji rządowych lub rynków. Nie oznacza to jednak, że wiele małych i średnich przedsiębiorstw nie może się włączyć do globalnych sieci produkcji i dystrybucji towarów oraz usług i odnosić z tego tytułu korzyści.



Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79