Wpływ polityki państwa na procesy globalizacji

Rozwój procesu globalizacji dokonywał się z udziałem trzech grup czynników, którymi są postęp naukowo-techniczny, konkurencja międzynarodowa i polityka ekonomiczna państwa. Analiza wpływu działalności państwa na czynniki globali­zacji umożliwia ocenę jego roli w rozwoju omawianego procesu. Co istotne, zmiany zachodzące w oddziaływaniu tych czynników oraz w rozwoju globalizacji coraz silniej wpływają na możliwości i efekty działalności państwa.

Oddziaływanie postępu naukowo-technicznego na proces globalizacji dokonuje się na dwóch płaszczyznach: infrastruktury oraz produkcji (w przemyśle i usłu­gach). Rozwój nowoczesnego transportu i łączności (umożliwiających sprawne powiązania, szybkie i tanie przepływy międzynarodowe) dokonywał się z udziałem państwa, które ponosiło dużą część nakładów na inwestycje w infrastrukturę gospodarczą oraz świadczyło usługi publiczne w tym zakresie. Działalność pań­stwa w dziedzinie infrastruktury jest nadal prowadzona pomimo deregulacji i prywatyzacji w wielu jej dziedzinach. Udział państwa w rozbudowie i utrzymaniu nowoczesnej infrastruktury uważany jest obecnie za ważną część jego polityki, wydatnie sprzyjającą podnoszeniu międzynarodowej konkurencyjności przedsię­biorstw.

Wpływ postępu technicznego na produkcję jest obecnie związany głównie z tworzeniem i wykorzystaniem tzw. nowych technologii, przede wszystkim w dziedzinie mikroelektroniki, biotechnologii, inżynierii materiałowej oraz źródeł energii. Na podstawowe prace badawcze w tych i innych dziedzinach techniki dużą część nakładów finansowych ponoszą państwa, najwięcej w wysoko rozwiniętych krajach Triady. Ponadto państwo organizuje i finansuje (w pełni lub częściowo) kształcenie i szkolenie kadr (zwiększając zasoby wysoko kwalifikowanej siły roboczej), tworzy parki naukowo-przemysłowe, ułatwia transfer technologii, przepływ informacji itd. Przy użyciu różnych środków ekonomicznych państwo stymuluje też prowadzenie prac B+R i wdraża­nie ich wyników w prywatnych przedsiębiorstwach, modernizowanie aparatu wytwórczego i struktury produkcji oraz rozwój usług biznesowych. Innowacje technologiczne są najintensywniej wykorzystywane w działalności największych i ekspansywnych w skali międzynarodowej przedsiębiorstw - korporacjach trans­narodowych. Wspierając tworzenie i stosowanie nowych technologii w firmach, państwo działa na rzecz umacniania ich międzynarodowej konkurencyjności, a w konsekwencji pośrednio również na proces globalizacji.

Należy zauważyć, że w różnych grupach krajów postęp naukowo-techniczny i jego wykorzystanie w gospodarce są bardzo zróżnicowane. Dotyczy to przede wszystkim dysproporcji między wysoko rozwiniętą Triadą a pozostałymi krajami, ale również samych krajów Triady. Tworzenie i stosowanie technologii infor­macyjnych w USA jest szczególnie intensywne i ważne dla globalnej konkurencyj­ności firm amerykańskich, co wzbudza duże zaniepokojenie w UE. Są podej­mowane specjalne akcje w celu szerszego zastosowania technologii informacyj­nych w przedsiębiorstwach zachodnioeuropejskich. Ze względu na bardzo przy­śpieszony rozwój, zaawansowany poziom technologii, wysokie koszty prac B+R i niepewność wyników dla wielu krajów szanse na dogonienie liderów techno­logicznych stają się jeszcze mniejsze. Może to stanowić ograniczenie możliwości włączania się krajów w główny nurt globalizacji. Z kolei wysoki poziom stosowa­nych technologii i kwalifikacji będzie stanowić coraz ważniejszy wymóg uczest­nictwa gospodarek i przedsiębiorstw w globalizacji, a polityka państwa w tym zakresie będzie mieć duże znaczenie.

Istnieje też pewien wpływ państwa na zmiany zachodzące w konkurencji międzynarodowej. W sferze popytu jest to zapewnienie wysokiego poziomu dochodów konsumentom (państwo dobrobytu w krajach rozwiniętych), liberaliza­cja przepływu ludności i informacji (sprzyjająca rozpowszechnianiu się zagranicz­nych wzorców konsumpcji oraz ich homogenizacji), standaryzacja parametrów technicznych (ułatwiająca wydłużanie serii produkcyjnych i zbytu za granicą), pomoc przedsiębiorstwom w obniżaniu cen eksportowych (przez subsydiowanie ich produkcji) i inne. Oddziaływanie państwa w zakresie wzrostu podaży produk­tów i ich międzynarodowej konkurencyjności było największe w Azji Wschodniej (w Japonii i krajach nowo uprzemysłowionych realizujących strategie promocji eksportu wyrobów przemysłowych). Miało to duże znaczenie dla zwiększenia podaży i jej różnorodności, zaostrzenia konkurencji cenowej oraz poszukiwania nowych źródeł przewagi konkurencyjnej przez zachodnie firmy. Innym elementem wpływu państwa na rynek międzynarodowy było słabe przeciwdziałanie tenden­cjom oligopolistycznym w niektórych segmentach rynku i sektorach przemys­łowych, co ułatwiło KTN globalną ekspansję. Na skutek silnego wzrostu wpływu korporacji na kształtowanie się kierunków i warunków konkurencji międzynarodo­wej ogólne znaczenie pośredniego oddziaływania państwa na ten czynnik obecnie spada, ale nadal może być ono ważne np. dla małych i średnich firm wchodzących na rynki zagraniczne.



Newsletter



Wiadomość HTML?