Europejska Wspólnota Obronna

1. Geneza

Projekt powstania EWO kształtował się w atmosferze napięcia wywołanego wybuchem wojny w Korei oraz wejściem w posiadanie broni atomowej przez ZSRR. Te wydarzenia spowodowały, że państwa zachodnioeuropejskie obawiały się o swoje bezpieczeństwo i przyspieszyły starania o stworzenie „wspólnej zachodnioeuropejskiej armii”. Ponadto w tym czasie  dostrzegano pewną „pustkę wojskową” w Europie Zachodniej. Rząd francuski odrzucił możliwość przyjęcia RFN do NATO. Wtedy 24 X 1950 roku Rene Pleven wystąpił z inicjatywą utworzenia „armii europejskiej”, w której znajdowałyby się jednostki niemieckie. Głównym celem planu Plevena było „zapobieżenie utworzenia niemieckiej armii narodowej, przy jednoczesnym wykorzystaniu - zgodnie z intencjami amerykańskimi -  potencjału wojskowego RFN, na wypadek ewentualnej konfrontacji ze Związkiem Radzieckim. Te czynniki miały główny wpływ na konieczność wzmocnienia obrony europejskiej”.

2. Konferencja Paryska

W styczniu 1951 r. w krajach Europy Zachodniej złożył wizytę naczelny dowódca wojsk NATO  gen. Dwight Eisenhower. 24 stycznia 1951 r. ogłoszone zostało oficjalnie zwołanie konferencji w Paryżu w celu przedyskutowania zagadnienia utworzenia wspólnych europejskich sił zbrojnych. Zaproszenia do udziału w konferencji wystosowano do europejskich państw-sygnatariuszy NATO oraz do RFN,  USA i Kanady, tych ostatnich w roli obserwatorów. Obrady Konferencji Paryskiej, poświęconej utworzeniu wspólnej „armii europejskiej”, toczyły się od 15 lutego 1951 r. W  momencie, gdy otwierano Konferencję Paryską, francuscy komuniści zorganizowali manifestację protestacyjną, w trakcie której starali się wykazać, że jej celem jest „militaryzacja Niemiec”.  Plan Plevena spotkał się z gorącym przyjęciem w Waszyngtonie, jego gorącym entuzjastą okazał się gen. Eisenhower. Rozmowy na temat powołania „armii europejskiej” trwały bardzo długo - do 24 VII 1951 roku, wtedy pojawił się pierwszy raport. Najbardziej sporne były sprawy formy władzy ponadnarodowej, szczebla integracji sił niemieckich i podziału obciążeń. Wielka Brytania w tych rozmowach nie uczestniczyła, ponieważ Londyn generalnie odrzucał możliwość uznania struktur ponadnarodowych.

2 sierpnia 1951 r. zaaprobowano notę dotycząca statusu prawnego Europejskiej Wspólnoty Obronnej, a 10 sierpnia Komitet Prawny zaakceptował¸ tekst projektu traktatu oraz konwencji. Na początku września 1951 r. Holandia przekazała opinię  krytyczną o projekcie w takiej formie, w jakiej został on przedstawiony przez delegację francuską. W opinii tej zwracano uwagę na wysokie koszty nowej organizacji, na niekompatybilność zasady wspólnego budżetu z ustawami konstytucyjnymi państw członkowskich oraz na możliwe dublowanie zadań Paktu Północnoatlantyckiego. Holandia proponowała natomiast utworzenie zintegrowanych sil europejskich na poziomie korpusu, ale także utrzymanie kontroli ze strony poszczególnych państw nad swoimi kontyngentami.

3. Układ Paryski w sprawie Europejskiej Wspólnoty Obronnej (27 V 1952)

27 maja 1952 roku sześć państw członkowskich Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (Francja, RFN, Włochy, Luksemburg, Belgia i Holandia) podpisało w Paryżu traktat w sprawie utworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej – organizacji o charakterze ponadnarodowym, działającej w ramach NATO, dysponującej własnymi siłami zbrojnymi oraz wspólnym budżetem. W licznych porozumieniach szczegółowych i protokołach sprecyzowano jej strukturę oraz pełnomocnictwa poszczególnych ogniw i przypisane im funkcje. Państwa zobowiązywały się do przekazania części swej  suwerenności w zakresie obrony i przekazanie tych kompetencji ponadnarodowym organom: Komisariatowi EWO, Radzie EWO i Zgromadzeniu Parlamentarnemu EWO posiadającemu uprawnienia kontrolne. Ustalono dokładnie, że każde państwo członkowskie EWO wprowadzi do armii europejskiej stosowną liczbę dywizji: Francja - 14, RFN i Włochy po 12, państwa Beneluksu łącznie - 5. Armia RFN miała podlegać dowództwu w całości, pozostałe państwa miały włączyć w struktury EWO jedynie część swojej armii.

EWO miała działać w obrębie NATO, owe dywizje zastrzeżono więc do dyspozycji naczelnego dowódcy wojsk NATO w Europie. W ten sposób „armia europejska” miała zostać podporządkowana dowództwu amerykańskiemu. Najważniejsze było ścisłe powiązanie RFN z mocarstwami zachodnimi i ich planami politycznymi, założenie jej szybkiej militaryzacji oraz wprowadzenie kuchennymi schodami do NATO. Traktat z Paryża wymagał jednak ratyfikacji przez parlamenty krajów członkowskich.

4. Upadek idei powołania Europejskiej wspólnoty obronnej

Okazało się jednak, że główny inicjator organizacji – rząd Francji - miał najwięcej warunków. Przed wystąpieniem z wnioskiem ratyfikacyjnym wymieniono warunki wstępne ewentualnej przynależności do EWO. Były to mi.in.: europeizacja Saary, gwarancja Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych o stałym stacjonowaniu ich wojsk na terytorium Europy oraz swoboda Francji w przemieszczaniu swoich wojsk z EWO  poza Europę. Pod naciskiem USA Londyn wyraził przychylność wobec EWO i oba kraje zobowiązały się  na stałe stacjonowanie wojsk. Nie wyrażono jednak zgody na odroczenie na okres 8 lat realizacji struktur ponadnarodowych oraz na zakaz stacjonowania niemieckiej armii na terytorium Francji.

W tej sytuacji, nie zachęcając do wstąpienia do układu, rząd Francji poddał je pod głosowanie ratyfikacyjne. Po burzliwych sprzeciwach części patii francuskich projekt ostatecznie  przepadł w Zgromadzeniu Narodowym.

EWO według niektórych miało być tylko grą na zwłokę. Spodziewano się, że taki pomysł będzie przedmiotem długich rozmów i debat. Tak szybka, pozytywna reakcja  państw na koncepcje o armii europejskiej zaskoczyła Francję. Jej słabe rządy koncentrowały się raczej na przetrwaniu niż na popieraniu nowych przedsięwzięć.

Upadek koncepcji o EWO spowodował, że RFN została w późniejszym czasie wciągnięta do NATO oraz miała wnieść swój wkład w budowanie armii w ramach Unii Zachodnioeuropejskiej.

Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79