Wyspy Kurylskie

Władimir Wasiljewicz Atłasow dla Rosji, Martin de Vries dla Europy - kogokolwiek uznamy za odkrywcę Wysp Kurylskich, nie mógł on przypuszczać, iż konflikt terytorialny pomiędzy Rosją a Japonią sięgnie aż XXI w.

Czy jest więc szansa na ostateczne zakończenie konfliktu i podpisanie traktatu pokojowego? I czy podpisanie traktatu okaże się przełomem w stosunkach rosyjsko-japońskich? Co stanowi przyczynę długotrwałego sporu?

Wsypy Kurylskie rozciągają się na długości 1200 km od południowej części Kamczatki do wyspy Hokkaido. Archipelag składa się z ponad 30 wysp, jego południowa część stanowi część sporną pomiędzy Rosją, a Japonią. Rdzenną ludność stanowią Ajnowie, zajmujący się głównie rybołówstwem i łowiectwem. W Sachalinie, który razem z Wyspami Kurylskimi tworzy obecnie obwód sachaliński Federacji Rosyjskiej, rozwija się przemysł drzewny oraz papierniczy. Obszar jest aktywny sejsmicznie.

Pierwsza wyprawa w rejony Kamczatki odbyła się w 1719 roku za sprawą cara Piotra. W 1786 roku caryca Katarzyna ogłosiła przynależność Wysp Kurylskich do terytorium rosyjskiego. W roku 1799 Japończycy zajęli wyspy Iturup i Kunaszir, rozmieszczając na tychże terenach wojsko. Po podpisaniu Traktatu z Shimody w 1855 roku, Wyspy leżące na północ od Iturup zostały przyznane Rosji, zaś część południowa - Etorofu, Kunaszir, Shikotan i Habomai została przydzielona Japonii. W 1875 roku Rosja odstąpiła Japonii resztę Wysp, w zamian za zwierzchnictwo nad Sachalinem. W trakcie obrad podczas konferencji jałtańskiej w lutym 1945 roku Związek Radziecki zobowiązał się do zaatakowania Japonii po zakończeniu wojny pod warunkami, także dotyczącymi Wysp Kurylskich. W zamian za pomoc Amerykanom Rosja miała otrzymać zwierzchnictwo nad południowym Sachalinem oraz Wyspy Kurylskie. Po zakończeniu wojny Związek Radziecki zajął cały archipelag. Należy podkreślić, że stało się to tuż po podpisaniu przez Japonię kapitulacji. W 1951 roku podczas konferencji w San Francisco Japonia zrzekła się praw do Wysp, czyli terytorium Wysp Kurylskich za wyłączeniem wysp Kunaszir, Iturup, Shikotan, Habomai argumentując, że tereny te nie należą do Kuryli, a stanowią Terytorium Północne Japonii. Kwestia ta pozostaje przeszkodą do podpisania traktatu pokojowego aż do dziś. W przeszłości pojawiały się możliwości rozwiązania sporu, na przykład w 1956 roku, kiedy to zarówno Rosja, jak i Japonia przyjęły deklarację o zakończeniu wojny. Rosja zaproponowała wtedy zwrócenie Japonii dwóch wysp, spotkało się to jednak z odmową władz japońskich. Z identycznym skutkiem Japonia przyjęła podobną propozycję w 2004 oraz 2006 roku. Strona japońska wykorzystywała kwestię Terytoriów Północnych, aby rozbudzić nastroje antyradzieckie i uzasadnić sojusz ze Stanami Zjednoczonymi. Dla rządu rosyjskiego współpraca Japonii z USA oznacza dodatkowy argument przeciw oddaniu Wysp Kurylskich. Rosja uzasadnia zatrzymanie spornych obszarów koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa na całym terytorium rosyjskim. Pod względem strategicznym dla Rosji Wyspy Kurylskie stanowią ważny czynnik, ze względu na dostęp do Morza Ochockiego i Pacyfiku. Kluczowe znaczenie ma Etorofu  - w 1941 roku japońskie statki wypłynęły właśnie z tego portu w stronę Pearl Harbor. Wspólny mianownik dążeń obu krajów stanowią wody otaczające teren Wysp Kurylskich zasobne w łowiska łososi. Ważna rolę odgrywa presja społeczeństwa japońskiego i rosyjskiego, które spór o Wyspy Kurylskie postrzegają jako kwestię dobrego imienia kraju. Rdzeń konfliktu zatem, to połączenie kwestii terytorialnych, wykorzystania potencjału gospodarczego rejonu oraz prestiżu.

Współczesna odsłona konfliktu

Nowy rozdział w stosunkach rosyjsko-japońskich otworzył prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew, który przybył na Wyspy Kurylskie w listopadzie 2010 roku. Wizyta ta spotkała się z protestem Japonii, która przestrzegła Rosję przed odbywaniem kolejnych podróży na sporny obszar Terytoriów Północnych. Odpowiedzią strony rosyjskiej było opisanie reakcji Japonii jako niedopuszczalnej. Minister spraw zagranicznych Seiji Maehara wezwał ambasadora Rosji w Tokio Michaiła Biełego w celu omówienia działań strony rosyjskiej. Rzecznik rządu rosyjskiego wyraził nadzieję, że stosunki między państwami uda się poprawić przy okazji Forum Współpracy Ekonomicznej Azji i Pacyfiku (APEC) w Jokohamie. W trakcie spotkania, jakie odbyło się w czasie trwania szczytu, obydwaj przywódcy wyrazili chęć rozpoczęcia „globalnego dialogu zaufania, jak również dialogu pomiędzy Rosją, a Japonią”.

Prognozy

Biorąc pod uwagę długość trwania sporu i relacje między państwami, konflikt zbrojny nie wydaje się być prawdopodobnym scenariuszem. Wobec słów prezydenta Rosji o odejściu od gestów dyplomatycznych, a skupieniu się na znaczeniu gospodarki, można spodziewać się współpracy na tym gruncie. Jednakże rząd japoński zarzuca stronie rosyjskiej jedynie chęć przypodobania się opinii publicznej. Od czasu porozumienia handlowego z 1957 roku oba kraje zawarły wiele korzystnych kontraktów i jest to najbardziej udany jak dotąd element współdziałania.

Obecnie rząd rosyjski planuje w rejonie Wysp Kurylskich ogromne inwestycje mające poprawić sytuację gospodarczą i bytową mieszkańców, a  rosyjski Sztab Generalny planuje rozmieszczenie systemu rakietowego czwartej generacji. Pozwala to sądzić, iż Rosja nie zamierza zrzec się Wysp Kurylskich. Wśród miejscowej społeczności powstał Komitet Obrony Kuryli, opinia publiczna jest podzielona – większość opowiada się po stronie rosyjskiej, część jednak liczy na wysokie odszkodowania w razie przejęcia Wysp przez Japonię.

Czy więc głoszone przez Miedwiediewa neoliberalne poglądy o współpracy gospodarczej zmienią kierunek skomplikowanych relacji rosyjsko-japońskich? Być może zwycięży jednak konserwatywny głos Japonii, mimo coraz mniejszych nacisków społeczeństwa. Wszak strona japońska jest zainteresowana złożami surowców na rosyjskiej Syberii. Dla obu krajów ostateczne podpisanie traktatu pokojowego stanowić będzie możliwość rozwoju współpracy w wielu dziedzinach. Zwrot w relacjach obu państw został niestety zatrzymany przez ostatnie wydarzenia w Japonii. Trzęsienie ziemi i tsunami pochłonęło wiele tysięcy ofiar. Rząd Japonii przez wiele miesięcy, a nawet lat, będzie zajmował się przede wszystkim odbudową kraju po katastrofie i kwestie praw do Wysp Kurylskich zostaną prawdopodobnie po raz kolejny odłożone w czasie.

Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79