Konflikt o Górski Karabach

Konflikt między Armenią a Azerbejdżanem o Górski Karabach sięga lat 20. XX w., kiedy na górzystych obszarach Azerbejdżańskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, zamieszkanych głównie przez Ormian, utworzono 7 VII 1923 r. Nagornokarabaski Obwód Au­tonomiczny. Antagonizm pomiędzy Azerami a Ormia­nami, stłumiony w państwie sowieckim, ujawnił się z no­wą siłą w końcu lat 80. XX wieku. Wraz z postępującym kryzysem Związku Radzieckiego odżyły w Karabachu nadzieje na zjednoczenie z Armenią. Celem przeciwdzia­łania dążeniom separatystycznym Ormian władze Azer­bejdżanu zlikwidowały formalnie Obwód Autonomiczny, ustanowiły jego blokadę ekonomiczną i rozpoczęły się regularne pogromy Ormian (27-29 II 1988 r. podczas pogromów w Sumgaicie koło Baku zginęło ok. 400 osób). Ponadto Azerbejdżan i Turcja nałożyły blokadę gospodarczą na Armenię.

21 IX 1991 r. władze Obwodu Nagomokarabaskiego ogłosiły wystąpienie z Azerbejdżańskiej SRR i utworzenie Republiki Górskiego Karabachu. Z kolei 23 XI 1991 r. Rada Najwyższa Azerbejdżańskiej SRR przyjęła posta­nowienie o likwidacji Obwodu. 10 XII 1991 r. władze Górskiego Karabachu przeprowadziły referendum, w którym przygniatająca większość mieszkańców opo­wiedziała się za niezależnością. Wówczas wojska azerskie wkroczyły na teren Karabachu i przy wsparciu oddziałów sowieckich zdołały opanować znaczną cześć jego teryto­rium. W odpowiedzi na to Armenia ogłosiła inkorpora­cję Karabachu, uzasadniając to koniecznością obrony ludności ormiańskiej.

Początkowo przewagę miał Azerbejdżan, ale po rozpa­dzie ZSRR sytuacja uległa zmianie. Władze w Erywaniu potwierdziły prorosyjski kurs swojej polityki, co spot­kało się z pozytywnym oddźwiękiem w Moskwie i skut­kowało wstrzymaniem pomocy dążącemu do większej suwerenności Azerbejdżanowi. Baku zyskało poparcie państw islamskich, przede wszystkim Turcji. W latach 1992-94 strona ormiańska osiągnęła zdecydowaną przewagę: Ormianie kontrolowali cały Okręg Autono­miczny oraz korytarz łączący go z Armenią, ponadto zajęli część terytorium Azerbejdżanu. 12 V 1994 r. pod­pisano w Biszkeku porozumienie o wstrzymaniu działań wojennych, ale do tej pory strony konfliktu nie zdołały zawrzeć trwałego pokoju.

Armenia oficjalnie twierdzi, że nie ma nic wspólnego z konfliktem w Górskim Karabachu. Konfliktem tym zajmuje się obecnie tzw. Grupa Mińska OBWE i, zda­niem Armenii, jest to właściwe forum do dyskutowania tego problemu. Z kolei Azerbejdżan oskarża Armenię o aktywne wspieranie separatystów. O tym, jak bardzo napięte są stosunki armeńsko-azerskie świadczy fakt niewpuszczenia we wrześniu 2004 r. na terytorium Azer­bejdżanu armeńskich oficerów, mających uczestniczyć w ćwiczeniach NATO. Na początku 2005 r. obie strony poinformowały o poważnym zwiększeniu swoich budże­tów obronnych. Wiosną 2006 r. na granicy doszło kilka­krotnie do wymiany ognia.

W dniach 10-11 II 2006 r. w Paryżu, pod auspicjami Stanów Zjednoczonych, toczyły się rozmowy prezyden­tów Armenii i Azerbejdżanu, które jednak nie przyniosły żadnego rezultatu. Wcześniej prezydent Armenii, Robert Koczarian stwierdził, że jeśli rozmowy pokojowe utkwią w martwym punkcie, Erywań uzna de iure niezależność Górskiego Karabachu. 23 VI 2006 r. na spotkaniu Konferencji Islam­skiej (OKI) w Baku przyjęto rezolucję, wzywająca Ar­menię do natychmiastowego wycofania wojsk z Górskie­go Karabachu. Gdy na początku marca 2008 r. doszło do kolejnych incydentów granicznych, prezydent Azerbejdżanu, Ilham Alijew, zagroził - w razie potrzeby - możliwością zajęcia Górskiego Karabachu siłą. Odzyska­nie kontroli nad tą prowincją ma dla państwa znaczenie symboliczne i prestiżowe.

Źródło: Konflikty współczesnego świata, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2008.

Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79