Interwencja USA w Dominikanie

Po zamordowaniu Johna Kennedy'ego i dojściu do władzy prezydenta Lyndona Johnsona (22 XI1 963 r.) kurs Waszyngtonu w sprawach Ameryki Łacińskiej uległ wyraźnemu zaostrzeniu. Johnson praktycznie zrezygnował z polityki "nowych horyzontów", ulegając poglądom "jastrzębi" z Departamentu Stanu, Pentagonu i CIA. Jednym z nich był Thomas Mann, zastępca sekretarza stanu, a zarazem doradca prezydenta do spraw Ameryki Łacińskiej. Sformułowana przez niego w marcu 1964 r. i przyjęta przez szefa Białego Domu "doktryna Manna-Johnsona" zasadniczo zmieniła funkcjonowanie programu "Sojusz dla postępu", przyczyniając się do jego załamania. W ramach tej doktryny USA przestały bowiem odróżniać na kontynencie rządy dyktatorskie od rządów demokratycznych, a w każdym przypadku obalenia rządu siłą przypisały sobie prawo postępowania zgodnie z własnymi, "wielostronnymi interesami narodowymi". Taka interpretacja stosunków międzyamerykańskich w jawny sposób zakładała popieranie reakcyjnych zamachów stanu wszelkimi dostępnymi środkami, które zarazem miały być stosowane przeciwko rządom prowadzącym politykę niezależną od USA.

"Doktryna Manna-Johnsona" znalazła zastosowanie w przypadkach wojskowych zamachów stanu w Brazylii (1964 r.), Boliwii (1964 r.) i Argentynie (1966 r.) oraz przy okazji zdławienia rewolucji demokratycznej w Republice Dominikańskiej (1965 r.). W Brazylii wojsko obaliło legalnego prezydenta Joao Goularta za to, że współpracował ze związkami zawodowymi i partiami lewicy, dążył do reform gospodarczych i społecznych, głosił neutralizm i nacjonalizm polityki brazylijskiej oraz nawiązał stosunki z państwami socjalistycznymi. USA uznały ten zamach stanu (1 IV 1964 r.) jeszcze przed objęciem urzędu przez nowego prezydenta, marszałka Castelo Branco. W Boliwii amerykańska dyplomacja i CIA poparły obalenie prezydenta Paza Estenssoro, aby zapobiec rozwijaniu się ruchu rewolucyjnego i partyzanckiego. W Argentynie poparto zamach stanu, aby zahamować proces odradzania się peronizmu.

W Republice Dominikańskiej doszło natomiast do bezpośredniej interwencji zbrojnej Stanów Zjednoczonych. Waszyngton uznał natychmiast prawicowe władze Dominikany, wyłonione po zamachu stanu z 1963 r. Jednakże w kwietniu 1965 r. wybuchło przeciwko nim powstanie, do którego przyłączyła się część armii z płk. Francisco Caamano Deno. Stany Zjednoczone, obawiając się wejścia na "drogę kubańską", zareagowały w sposób brutalny. Na przełomie kwietnia i maja wysłano do Dominikany 42 tys. żołnierzy i przeprowadzono morską blokadę jej wybrzeży. Johnson usprawiedliwił tę interwencję potrzebą ochrony życia obywateli amerykańskich. Bliższe prawdy było jednak oświadczenie (2 V), w którym stwierdził: "Państwa amerykańskie nie mogą dopuścić, nie powinny dopuścić i nie dopuszczą do utworzenia na półkuli zachodniej jeszcze jednego rządu komunistycznego".

Dyplomacja USA podjęła wysiłki, aby jednostronną interwencję usankcjonować zbiorowo z pomocą OPA. X Konferencja Konsultacyjna Ministrów Spraw Zagranicznych Państw Amerykańskich (30 IV) zdołała po tygodniu (6 V) uchwalić rezolucję w sprawie utworzenia "międzyamerykańskich sił pokoju" i wysłania ich do Dominikany dla "ochrony praw człowieka", a w rzeczywistości dla ochrony tamtejszej dyktatury. Przeciwko rezolucji głosowały delegacje Meksyku, Peru, Chile, Ekwadoru i Urugwaju, od głosu wstrzymał się delegat Wenezueli. Większość państw latynoamerykańskich odmówiła następnie wysłania kontyngentów do okupacji Republiki Dominikańskiej (łącznie Brazylia, Paragwaj, Honduras, Nikaragua, Salwador i Kostaryka wysłały ledwie 2 tys. żołnierzy).

W oczekiwaniu na przywrócenie do władzy w rezultacie powstania rządu Juana Boscha tymczasowym prezydentem parlament dominikański wybrał płk. Caamano. Jego rząd zwrócił się do OPA o pilne wycofanie "sił międzyamerykańskich" i ostrzegał, że precedens związany z policyjną rolą tej organizacji będzie mógł być w przyszłości wykorzystany przeciwko każdemu innemu państwu kontynentu.

Związek Radziecki wniósł sprawę interwencji amerykańskiej w Dominikanie pod obrady Rady Bezpieczeństwa ONZ (3 V). Chociaż delegat USA zwrócił się o zaakceptowanie decyzji OPA, to Rada Bezpieczeństwa uchwaliła (14 i 22 V) rezolucje, w których wezwała strony do przerwania ognia, a sekretarza generalnego ONZ do wysłania na miejsce specjalnego przedstawiciela, który złoży raport. W następnych miesiącach trwały polemiki w Radzie Bezpieczeństwa. U Thant przypominał, że do stosowania środków przymusu upoważniona jest tylko Rada Bezpieczeństwa, gdyż w przeciwnym razie może zostać zagrożone samo istnienie ONZ. Trwająca 17 miesięcy interwencja amerykańska spotykała się z licznymi protestami na świecie. XX sesja Zgromadzenia Ogólnego NZ przyjęła z tej okazji specjalną deklarację na temat "niedopuszczalności ingerencji w sprawy wewnętrzne państw oraz ochrony ich niepodległości i suwerenności".

Pod parawanem OPA Stany Zjednoczone ponad rok sprawowały kontrolę nad okupacją Dominikany. Po zaprzestaniu walk doszło do wygodnego dla Waszyngtonu kompromisu w sprawie utworzenia "rządu neutralnego", na którego czele stanął Hector Garcia-Godoy. Zorganizował on wybory, których wyniki zadowoliły Waszyngton. Płk Caamano musiał opuścić kraj. Wojska amerykańskie ewakuowano dopiero we wrześniu 1966 r.

Źródło: J. Kukułka, Historia współczesna stosunków międzynarodowych 1945-1996, Warszawa 1996.

Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79