WHO - Światowa Organizacja Zdrowia

Geneza WHO

Do pierwszych prób współpracy międzynarodowej w dziedzinie ochrony zdrowia należały międzynarodowe konferencje sanitarne, które miały za zadanie walkę z chorobami epidemicznymi. Pierwsza taka konferencja odbyła się w Paryżu w 1851 r. (jej obrady dotyczyły zwalczania cholery).

Międzynarodowa Konferencja Sanitarna miała zasięg ogólnoświatowy, działała do 1938 r. Kolejnym etapem w rozwoju współpracy międzynarodowej w dziedzinie ochrony zdrowia było utworzenie w 1907 r. Międzynarodowego Biura Higieny Publicznej z siedzibą w Paryżu. Do jego głównych zadań należało zbieranie i rozpowszechnianie informacji dotyczących zdrowia publicznego, a w szczególności chorób zakaźnych i metod walki z nimi. Idea utworzenia jednej międzynarodowej organizacji, która koordynowałaby całokształt współpracy międzynarodowej w dziedzinie ochrony zdrowia ludności świata, powstała po II wojnie światowej.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO - World Health Organization) została utworzona w celu realizacji postanowień Karty Narodów Zjednoczonych, której artykuł 55 zobowiązał ONZ do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego. Od 19 czerwca do 22 lipca 1946 r. w Nowym Jorku odbywała się Międzynarodowa Konferencja Zdrowia zwołana przez Radę Gospodarczo-Społeczną ONZ. Powołany przez nią komitet techniczny opracował projekt statutu WHO, któiy został podpisany przez 61 państw uczestniczących w konferencji.

Statut WHO nabrał prawnej mocy obowiązującej po ratyfikacji przez 26 państw członkowskich ONZ. Organizacja rozpoczęła swą działalność 7 kwietnia 1948 r. (od tej pory 7 kwietnia jest Światowym Dniem Zdrowia), a 28 czerwca 1948 r. odbyła się pierwsza sesja organu plenarnego WHO.

WHO przejęła funkcje Międzynarodowego Biura Higieny Publicznej oraz Departamentu Zdrowia UNRRA (Administracja Narodów Zjednoczonych do Spraw Pomocy i Odbudowy oraz Stałej Organizacji Higieny Ligi Narodów). W 1949 r. trzecia istniejąca wówczas organizacja międzynarodowa do spraw zdrowia, Panamerykańskie Biuro Sanitarne, uzyskała status jej biura regionalnego.

WHO jest drugą, po Międzynarodowej Konferencji Sanitarnej, organizacją o zasięgu ogólnoświatowym, której nadrzędnym celem jest działalność na rzecz ochrony zdrowia na całym świecie oraz która posiada osobowość prawną.

Organy WHO

Głównymi organami WHO są: Światowe Zgromadzenie Zdrowia, Rada Wykonawcza i Sekretariat z Dyrektorem Generalnym.

Najważniejszym organem Światowej Organizacji Zdrowia jest Światowe Zgromadzenie Zdrowia złożone z przedstawicieli wszystkich państw członkowskich. Każdy kraj jest reprezentowany przez maksimum trzech delegatów, spośród których jeden pełni rolę przewodniczącego. Delegatami powinny być osoby kompetentne, reprezentujące krajową administrację zdrowia. Każde państwo członkowskie posiada w Zgromadzeniu jeden głos. Oprócz delegatów w obradach tego organu mogą uczestniczyć osoby pełniące rolę doradców, które są jednak pozbawione prawa do głosowania.

Sesje zwyczajne Światowego Zgromadzenia Zdrowia odbywają się co roku przeważnie w siedzibie organizacji, natomiast w specjalnych przypadkach Rada Wykonawcza lub większość członków WHO, mogą zwołać posiedzenia nadzwyczajne.

W czasie sesji zwyczajnej Zgromadzenie wyznacza miejsce, w którym odbędzie się następne posiedzenie, w przypadku natomiast sesji nadzwyczajnej miejsce i termin są określane przez Radę Wykonawczą.

Światowe Zgromadzenie Zdrowia wybiera ze swego składu przewodniczącego i innych urzędników, którzy pełnią swoje funkcje do czasu powołania ich następców.

Do najważniejszych funkcji Zgromadzenia należy wyznaczanie kierunków działania organizacji, nominacja członków upoważnionych do wyznaczania osób wchodzących w skład Rady, wybór Dyrektora Generalnego, przyjmowanie i akceptacja raportów sporządzanych przez Radę Wykonawczą, kontrola finansów, współpraca z innymi organizacjami na rzecz podnoszenia zdrowotności na świecie, sporządzanie raportów dla Rady Gospodarczo-Społecznej ONZ, powoływanie do życia organów pomocniczych, których istnienie jest uzasadnione i pożądane.

Światowe Zgromadzenie Zdrowia posiada kompetencje uprawniające do podpisywania umów międzynarodowych (konwencji, układów) w imieniu WHO. Wchodzą one w życie po zaakceptowaniu ich przez dane państwo członkowskie. Termin pozostawiony państwom na ratyfikację danej umowy, przyjętej przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia, wynosi 18 miesięcy. Każdy kraj powinien zawiadomić Dyrektora Generalnego o wszczętym postępowaniu ratyfikacyjnym. Jeśli władze danego państwa nie ratyfikują umowy w wyznaczonym okresie, są zobowiązane przedstawić przyczyny takiego postępowania. Zgromadzenie ma także uprawnienia do podejmowania decyzji dotyczących:

  1. przestrzegania warunków sanitarnych oraz związanych z przestrzeganiem okresu kwarantanny w celu przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się chorób;
  2. określenia standardów międzynarodowych związanych ze stawianiem diagnoz lekarskich;
  3. wyznaczania standardów odnośnie do bezpieczeństwa i higieny produktów przetwórstwa biologicznego, farmaceutycznego i innych podlegających obrotom w handlu międzynarodowym;
  4. reklamowania i informowania o nowych produktach przemysłu farmaceutycznego, chemicznego itp.

Światowe Zgromadzenie Zdrowia posiada również kompetencje do udzielania not rekomendacyjnych państwom członkowskim z mocą rekomendacji udzielonych przez Światową Organizację Zdrowia.

Światowe Zgromadzenie Zdrowia może określać tereny, na których pożądane byłoby powołanie do życia instytucji o zasięgu regionalnym, zajmujących się problematyką zdrowia. Zgromadzenie po uzyskaniu większości głosów może ustanowić instytucję, która ma za zadanie zaspokojenie potrzeb zdrowotnych wspomnianego obszaru. Na danym terenie nie powinna istnieć więcej niż jedna tego typu instytucja, która stanowi integralną część WHO i jest z nią ściśle związana. Każda taka jednostka jest zarządzana przez komitet regionalny - obecnie jest sześć przedstawicielstw regionalnych - Region Afrykański, Region Ameryk, Region Azji Południowo-Wschodniej, Region Europy, Region Wschodniego Morza Śródziemnego i Region Zachodniego Pacyfiku. Komitety powinny odbywać spotkania tak często, jak to jest konieczne dla prawidłowego ich funkcjonowania.

W skład komitetów regionalnych na podstawie zapisu Konstytucji WHO wchodzą przedstawiciele wszystkich państw członkowskich i krajów stowarzyszonych z WHO z danego regionu. Terytoria lub grupy terytoriów, które nie są uprawnione do nawiązywania stosunków międzynarodowych albo nie są państwami stowarzyszonymi mogą również uczestniczyć w pracach komitetów regionalnych. Do podstawowych funkcji komitetów możemy zaliczyć:

  • określanie głównych kierunków działań związanych z konkretnym terenem; kontrola pracy biura regionalnego;
  • zgłaszanie propozycji tematów spotkań i konferencji;
  • współpraca z poszczególnymi komitetami regionalnymi Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz innymi organizacjami międzynarodowymi, których działalność pokrywa się z kompetencjami WHO;
  • udzielanie porad o znaczeniu wychodzącym poza obszar działania komitetu (przez osobę Dyrektora Generalnego);
  • wykonywanie poleceń Światowego Zgromadzenia Zdrowia i Rady Wykonawczej.

Biuro regionalne jest traktowane jako organ administracyjny komitetu regionalnego oraz powinno czuwać nad prawidłowym wykonaniem wszelkich postanowień Światowego Zgromadzenia Zdrowia i Rady Wykonawczej odnoszących się do danego terenu. Na czele biura regionalnego stoi Dyrektor Regionalny, powoływany przez Radę Wykonawczą, po jej konsultacji z komitetem.

Decyzje Światowego Zgromadzenia Zdrowia w sprawach najważniejszych wymagają większości dwóch trzecich głosów obecnych państw członkowskich - akceptacja umów międzynarodowych, sprawy członkowskie i budżetowe, poprawki do statutu WHO, w od-niesieniu natomiast do innych spraw - zwykłej większości oddanych głosów.

Funkcje organu wykonawczego w WHO pełni Rada Wykonawcza. Członkowie Światowego Zgromadzenia Zdrowia są uprawnieni do wyznaczenia osób zasiadających w Radzie na zasadzie sprawiedliwej reprezentacji geograficznej. Dodatkowym warunkiem jest, aby wśród osób dokonujących elekcji nie mniej niż trzy wykazywały się przynależnością do organizacji regionalnych związanych z ochroną zdrowia. Każdy z elektorów powinien wskazać osobę, która, jego zdaniem, ma odpowiednie kompetencje w dziedzinie medycyny, aby mogła zasiąść w Radzie i należycie wypełniać swoje funkcje.

Rada składa się obecnie z 32 osób desygnowanych przez członków Zgromadzenia. Członkowie Rady Wykonawczej są wybierani na okres trzech lat z prawem reelekcji i mają status funkcjonariuszy międzynarodowych.

Posiedzenia Rady Wykonawczej odbywają się co najmniej dwa razy do roku w miejscu, które Rada wyznacza wcześniej. Rada ze swego składu wybiera przewodniczącego. Główne spotkanie Rady, na którym przygotowywany jest program i rezolucje na zbliżające się posiedzenie Światowego Zgromadzenia Zdrowia, ma miejsce w styczniu. Drugie, krótsze spotkanie odbywa się w maju, zaraz po sesji zwyczajnej Zgromadzenia i dotyczy w większości spraw administracyjnych. Do najważniejszych zadań Rady Wykonawczej należą:

  • wprowadzanie w życie postanowień Światowego Zgromadzenia Zdrowia; 8 sprawowanie funkcji doradczej wobec Zgromadzenia;
  • przygotowywanie programów spotkań Światowego Zgromadzenia Zdrowia; e udzielanie odpowiedzi na pytania kierowane do WHO;
  • przekazywanie Dyrektorowi Generalnemu spraw wymagających natychmiastowego działania.

Jeśli Zgromadzenie tak postanowi, Rada Wykonawcza może podejmować decyzje w imieniu całej organizacji. Dzieje się tak zwykle w przypadku spraw nagłych, wymagających natychmiastowego podjęcia decyzji.

Rada Wykonawcza może powoływać komitety, których naczelnym zadaniem jest działanie na rzecz rozwiązywania problemów zdrowia. Co pewien czas, a w niektórych przypadkach obligatoryjnie raz do roku, Rada powinna dokonać "przeglądu" komitetów i rozważyć, czy nadal istnieją podstawy ich dalszej egzystencji. Rada spełnia także rolę pośrednika w tworzeniu porozumień i powoływaniu komitetów wspólnych dla WHO i innych organizacji.

Sekretariat Światowej Organizacji Zdrowia tworzą Dyrektor Generalny oraz pracownicy administracyjni i techniczni.

Dyrektor Generalny jest mianowany podczas posiedzenia Światowego Zgromadzenia Zdrowia na 5-letnią kadencję. Pełni on rolę osoby odpowiedzialnej za sprawy techniczne i administracyjne WHO. Może sprawować funkcje Sekretarza Zgromadzenia Zdrowia, Rady Wykonawczej, wszystkich komisji i komitetów oraz konferencji organizowanych przez WHO. Dyrektor Generalny, za zgodą państw członkowskich, może mieć dostęp do departamentów, związanych z administracją zdrowia, zarówno rządowych, jak i pozarządowych. Przedkłada sprawozdania finansowe i kalkulacje budżetowe oraz jest odpowiedzialny za zatrudnienie. Może on również ustanawiać wzajemne stosunki między WHO a innymi organizacjami zajmującymi się problemami zdrowia. Powinien on także na bieżąco informować regionalne przedstawicielstwa o podejmowanych przez siebie działaniach, aby w porę mogły się one dostosować do wydawanych przez niego poleceń oraz sprawować nadzór nad biurami regionalnymi. Biorąc pod uwagę rangę sprawowanej funkcji Dyrektor Generalny oraz jego współpracownicy powinni pozostawać neutralni, nie zasięgać opinii rządów swoich państw oraz powstrzymywać się od wszelkich działań, które mogłyby podważyć ich pozycję jako funkcjonariuszy międzynarodowych.

Siedzibą WHO jest Genewa. W siedzibie WHO i biurach regionalnych pracuje obecnie około 3500.

Funkcje i cele realizowane przez WHO

Głównym celem WHO zawartym w jej Konstytucji, jest: "uzyskanie przez wszystkich ludzi możliwie najwyższego poziomu zdrowia". Zdrowie jest określone tu jako "stan pełnego fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu, a nie jedynie brak choroby lub kalectwa".



Najnowsze komentarze

Newsletter



Wiadomość HTML?

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celach statystycznych i w celu dostosowania strony do indywidualnych potrzeb użytkowników. Ustawienia cookies mogą być kontrolowane za pomocą przeglądarki.

EU Cookie Directive Module Information