Funkcjonariusze organizacji pozarządowych

Funkcjonariusze NGO nie posiadają ogólnego statusu funkcjonariuszy międzynarodowych i są traktowani - co do zasady - identycznie jak inni obywatele we własnym państwie i jak cudzoziemcy w innych państwach. Ich status osobowy jest więc całkowicie różny od statusu funkcjonariuszy mię­dzyrządowych organizacji międzynarodowych - międzypaństwowych. Taki sposób traktowania funkcjonariuszy znacząco ogranicza możliwości działania organizacji pozarządowych, których działalność jest prowadzona wyłącznie przez funkcjonariuszy. Są nimi osoby związane z organizacją poprzez zatrud­nienie na podstawie umowy o pracę lub wybór albo wolontariusze. Ograni­czenia te wynikają z ustawowych, w niektórych państwach, ograniczeń pro­wadzenia działalności „politycznej" przez cudzoziemców.

Stan ten jednak powoli ulega zmianie, w miarę jak państwa zaczynają akceptować międzynarodową działalność organizacji pozarządowych. Wraz z nakładaniem na NGO umowami prawa międzynarodowego obowiązków, zmianie ulega status funkcjonariuszy NGO w związku z prowadzoną działal­nością. Dowodem uznania potrzeby nadania statusu specjalnego funkcjonariuszom NGO w celu zapewnienia im możliwości wypełniania misji oraz ochrony przed „atakami łub innymi formami złego traktowania" było objęcie ich ochroną przewidzianą w Konwencji o bezpieczeństwie personelu Organizacji Narodów Zjednoczonych i personelu współdziałającego. Konwencja objęła, mocą art. 1, „osoby wyznaczone przez organizacje pozarządowe, rozmieszone przez pozarządowe organizacje humanitarne i instytucje humanitarne" ochro­ną identyczną co do zakresu do tej, do jakiej są uprawnieni m.in. funkcjona­riusze i eksperci ONZ. Zaliczono bowiem te osoby do „personelu ONZ", nie pozbawiając ich zarazem organizacyjnej tożsamości i odrębności w stosunku do ONZ i państw. Uznano, że ochrona ta służy umożliwianiu wypełniania „mandatu operacji ONZ", wskazując zarazem na możliwość wypełniania przez funkcjonariuszy NGO zadań z zakresu m.in. „operacji humanitarnych". Kon­wencja przyznała funkcjonariuszom NGO prawo do posiadania dokumentów identyfikacyjnych potwierdzających wypełnianie mandatu.

Proces zmiany statusu funkcjonariuszy NGO zapoczątkowało uznanie statusu specjalnego funkcjonariuszy MKCK zarówno w związku z utrzymy­waniem przez MKCK stosunków międzynarodowych z państwami i organi­zacjami międzynarodowymi, jak i w związku z operacjami prowadzonymi przez MKCK, w ramach których statusem międzynarodowym zbliżonym do przysługującego odpowiadającym im rangom funkcjonariuszy organizacji międzyrządowych objęci są delegaci MKCK.

Po raz pierwszy MKCK wysłał delegatów na obszar objęty konfliktem w trakcie duńsko-pruskiej wojny o Szlezwik-Holsztyn (1864) z zadaniem zbie­rania informacji nt. przestrzegania prawa wojennego. Misja w Czarnogórze (w czasie wojny w 1876 r.) miała doprowadzić do powołania krajowego Sto­warzyszenia Czerwonego Krzyża, a w trakcie wojen bałkańskich (1912-1913) MKCK podjął się opieki nad jeńcami. W1915 r. MKCK ustanowił C. de Marvał (we Francji), A. Eugster (w Niemczech), E. Naville i V van Berchem (w Wielkiej Brytanii) delegatami w państwach-stronach wojny; MKCK wykonywał więc funkcje „mocarstwa opiekuńczego". Praktyka posiadania przez delegatów MKCK statusu specjalnego - pochodnego wykonywaniu funkcji międzynarodo­wych (obejmującego m.in. korzystanie ze specjalnych dokumentów podróży) - znalazła swoje potwierdzenie w prawie pozytywnym dopiero po II wojnie światowej. Objęcie delegatów MKCK ochroną okazało się konieczne po za­bójstwie na Borneo delegata MKCK i jego żony (w trakcie II wojny świato­wej) i w konsekwencji zarówno poprzez umowy międzynarodowe (przede wszystkim „umowy o siedzibie"), jak i normy prawa zwyczajowego delegaci MKCK korzystają ze statusu analogicznego do statusu funkcjonariuszy mię­dzynarodowych organizacji międzyrządowych. 

Funkcjonariusze NGO zajmują się m.in. nadzorowaniem wykonywania przez państwa zobowiązań międzynarodowych. W przypadku nadzorowania przez obserwatorów wyborów w państwach uczestniczących w OBWE uzy­skaniu pozwolenia na wjazd na terytorium państwa towarzyszy zgoda na prowadzenie działalności politycznej, którą jest nadzorowanie wyborów. Z analogiczną sytuacją mamy do czynienia w przypadku, gdy organizacja pozarządowa zostaje włączona w implementację umów środowiskowych poprzez monitoring i enforcement. Wówczas funkcjonariusz NGO ma prawo do prowadzenia działalności, która w przypadku innych osób może być trak­towana jako naruszenie prawa - szczególnie przez cudzoziemca - i korzysta ze szczególnej ochrony. Oczywiście jest on w zamian zobowiązany do dzia­łania w ramach ściśle wyznaczonych prawem, do których zalicza się - tak jak w przypadku funkcjonariuszy międzynarodowych organizacji międzyrządo­wych - bezstronność, neutralność i niezależność oraz wstrzemięźliwość w wy­powiadaniu opinii.

Źródło: J. Menkes, A. Wasilkowski, Organizacje międzynarodowe. Prawo instytucjonalne, Warszawa 2010.

Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79