OPEC - Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową

Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OPEC - Organization of the Petroleum Exporting Countries) powstała w 1960 r. Przez pierwsze lata istnienia organizacja ta nie odgrywała specjalnej roli, ponieważ jej państwa członkowskie nie były w stanie oddziaływać na podaż i ceny ropy. W 1970 r. do organizacji należały: Algieria, Indonezja, Iran, Irak, Kuwejt, Libia, Arabia Saudyjska i Wenezuela, których łączne wydobycie stanowiło już ponad 40% produkcji światowej. W 1971 r. do OPEC przyjęto Nigerię. Prawdopodobieństwo użycia ropy naftowej jako instrumentu politycznego wzrosło w 1968 r., gdy powstała Organizacja Arabskich Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OAPEC), która zaczęła dominować w OPEC. Po wojnie bliskowschodniej w październiku 1973 r. państwa OPEC postanowiły, pod wpływem swych arabskich członków, zerwać rozmowy z koncernami naftowymi i jednostronnie podniosły cenę ropy naftowej o 70%. Wkrótce potem, podczas konferencji w Teheranie w grudniu 1973 r., kartel OPEC podniósł ceny ropy o kolejne 130%. W ten sposób w ciągu trzech miesięcy cena ropy eksportowanej przez państwa organizacji wzrosła z 3 $ za baryłkę do 11,7 $ za baryłkę. W 1974 r. do organizacji przyjęto Ekwador i Zjednoczone Emiraty Arab-skie, a w 1975 r. - Gabon.

flaga OPEC

W połowie dekady wiele państw OPEC znacjonalizowało majątek koncernów międzynarodowych, co zwiększyło siłę oddziaływania kartelu. Członkowie kartelu podzielili się jednak na grupę radykalną (Algieria, Libia i Irak), której cel stanowiła ofensywa polityczna przy użyciu ropy jako broni ekonomicznej, oraz umiarkowaną (Arabia Saudyjska i Iran), która była bardziej skłonna do długofalowej polityki naftowej. W rezultacie niemożności ustalenia jednolitej polityki przez następne parę lat ceny ropy utrzymywały się na stałym poziomie. W wyniku rewolucji irańskiej w 1979 r. wzrosła siła państw radykalnych, a spadek wydobycia ropy naftowej w Iranie umożliwił kolejne podwyżki cen, co wywołało drugi kryzys naftowy na Zachodzie.

Początkowo wydawać się mogło, że państwa eksportujące ropę staną się nowym centrum dyspozycji gospodarczej i politycznej w świecie. Rezultaty działań państw OPEC były jednak głównie polityczne. Niektóre z państw naftowych, jak Kuwejt czy Zjednoczone Emiraty Arabskie, znalazły się w czołówce światowej pod względem przeciętnego dochodu na jednego mieszkańca, a ich warstwy rządzące weszły w posiadanie potężnych kapitałów w gospodarce wysoko rozwiniętych krajów zachodnich. Nie posiadając rozbudowanego przemysłu przetwórczego, państwa naftowe musiały importować większość artykułów konsumpcyjnych, płacąc za nie coraz więcej w związku ze wzrostem kosztów i cen w państwach eksportujących te towary. Olbrzymie wpływy z eksportu ropy naftowej (petrodolary) pozwalały na szybkie nieraz podnoszenie stopy życiowej, ale mimo inwestycji w krajową infrastrukturę większość państw naftowych nie zdołała uruchomić mechanizmu przyspieszenia wewnętrznego rozwoju gospodarczego. Ogromną część nadzwyczajnych środków uzyskanych z podwyżek cen ropy wydatkowano w państwach arabskich na zbrojenia. Rozdęta biurokracja w państwach, takich jak Algieria czy Indonezja, korupcja i wadliwe kierunki inwestowania w Ekwadorze, Nigerii i Meksyku lub odrzucenie modernizacji typu zachodniego w Iranie - wszystko to udaremniło awans państw naftowych do grupy najbardziej rozwiniętych krajów świata.

Źródło: W. Roszkowski, Półwiecze: historia poliyczna świata po 1945 roku, Warszawa 2005.

Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79