Polityka Rosji wobec Indii

Przesłanki współpracy rosyjsko-indyjskiej

Indie, tak jak ChRL, podzielają główne założenia rosyjskiej wizji ładu międzynarodowego: multipolaryzm, silną pozycję ONZ, poszanowanie suwerenności, integralności terytorialnej i nienaruszalności granic. Indie - państwo wieloetniczne, zwalczające separatystów między innymi w Kaszmirze i Pendżabie - wspierają politykę Kremla wobec Czeczeńców i Chin wobec Ujgurów. Ponadto, Delhi sprzyja przyjęciu Rosji do WTO, na co Moskwa odpowiada przychylnością dla ambicji Indii zostania stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa.

28 stycznia 1993 roku podczas oficjalnej wizyty prezydenta Borysa Jelcyna w Indiach został zawarty Traktat o przyjaźni i współpracy. W Koncepcji polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej (2000) podkreślono "tradycyjne partnerstwo" wiążące Moskwę z Delhi. Potwierdzeniem tego była Deklaracja o strategicznym partnerstwie miedzy Republiką Indii i Federacją Rosyjską podpisana 3 października 2000 roku w indyjskiej stolicy przez prezydenta Władimira Putina i premiera Atal Bihari Vajapyee. Podobnie jak w przypadku Chin, rosyjsko-indyjskie "partnerstwo strategiczne" skutkowało ustanowieniem nowych mechanizmów dwustronnej współpracy na różnych szczeblach, regularnych wizyt najwyższych dostojników państwowych, powołaniem wspólnych instytucji (na przykład indyjsko-rosyjskiej komisji międzyrządowej do spraw handlu, ekonomii, nauki, technologii oraz współpracy kulturowej) i zainicjowaniem licznych projektów.

Relacje gospodarcze rozwijają się dynamicznie. Struktura rosyjskiego eksportu do Indii jest bardziej zróżnicowana niż w przypadku Chin, mniej zależna od surowców i co ważne, bilans handlowy w stosunkach z Delhi był dla Moskwy w roku 2006 dodatni.

Współpraca dwustronna obejmuje tak ważne obszary jak technologia wojskowa, kosmiczna czy atomowa. Indie są drugim po Chinach nabywcą rosyjskiej broni. W 1996 roku oba państwa zawarły Porozumienie o współpracy wojskowej - podstawę długoterminowych programów, które w 2000 roku przedłużono o kolejne 10 lat. Średnio 75% broni nabytej rocznie przez Indie pochodzi z Rosji. Dodatkowo, Moskwa wykorzystała zadłużenie Delhi dla wzmocnienia współpracy wojskowej - 12 listopada 2007 Rosja zgodziła się rozłożyć na raty spłatę indyjskiego długu w wysokości jednego miliarda dolarów i zobowiązała się uzyskane od Delhi kwoty zainwestować w realizację wspólnego projektu budowy nowego, wielozadaniowego, wojskowego samolotu transportowego.

Podstawą bieżącej współpracy państw w dziedzinie kosmicznej jest memorandum z 12 października 2003 roku oraz dwie umowy z 3 grudnia 2004 roku: O współpracy nad badaniem i wykorzystaniem przestrzeni kosmicznej w celach pokojowych oraz O długoterminowej współpracy nad rozwojem i wykorzystaniem rosyjskiego globalnego systemu nawigacji satelitarnej (GLONASS). Rządy obydwu państw rozważają wystrzeliwanie rosyjskich satelitów GLONASS-M z indyjskich stacji oraz stworzenie na potrzeby rosyjskiego systemu nawigacji GLONASS-K - satelitów nowej generacji. Poza tym naukowcy z dwóch krajów w ramach projektu CORONAS-PHOTON pracują nad energooszczędnym teleskopem na promienie gamma. Moska i Delhi rozważają także współpracę przy dwóch prestiżowych przedsięwzięciach: misji na Księżyc i Marsa.

Najważniejszym zadaniem Rosji w Indiach w dziedzinie wykorzystania energii atomowej dla celów pokojowych jest budowa elektrowni w Kudankulum. do czego zobowiązał się jeszcze Związek Radziecki w umowie z 1988 roku. Od 2001 roku przedsiębiorstwa obydwu państw biorą udział w projekcie Sachain-1. Poza tym firmy utworzyły w 2003 roku rosyjsko-indyjskie konsorcjum, które ma zbudować naftociąg biegnący od granic Iraku do Jordanii (około 300 kilometrów) oraz gazociąg z Bangladeszu do Indii, a także zbadać możliwość wydobycia gazu z szelfu bengalskiego. Ważny wspólny projekt w dziedzinie transportu przewiduje umowa podpisana 12 września 2000 roku, zobowiązująca Rosję, Indie i Iran do stworzenia korytarza tranzytowego "Północ-Południe", łączącego terytoria trzech krajów.

W zamyśle Kremla, współpraca z Indiami ma równoważyć zarówno wpływy Stanów Zjednoczonych w świecie, jak i rosnącą potęgę Chińskiej Republiki Ludowej. Dowartościowanie Delhi jest jednym ze środków Moskwy na osłabienie tendencji sinocetrycznych w Azji Południowo-Wschodniej. Wzmocnieniu pozycji Rosji między jej dwoma strategicznymi partnerami sprzyja trójstronna formuła współpracy. W trójkącie Chiny-Indie-Rosja, to ostatnie państwo może poszczycić się dynamicznym rozwojem stosunków z obydwoma krajami - w porównaniu z nimi intensywność kontaktów Pekin-Delhi nie prezentuje się imponująco.

Źródła napięć w stosunkach rosyjsko-indyjskich

Rosja obawia się zbliżenia Indii ze Stanami Zjednoczonymi. Ogłoszony przez oba państwa w kwietniu 2005 roku Dialog Energetyczny oraz porozumienia z 18 lipca 2005 roku (Waszyngton) i 2 marca 2006 roku (Delhi) zawarte przez prezydenta Georga W. Busha i premiera Manmohana Singha, dotyczące współpracy w dziedzinie pokojowego wykorzystania energii atomowej, są kolejnym dowodem na to, że Waszyngton również stara się dowartościować Delhi względem Pekinu. USA, także UE, oferując Indiom dostęp do najnowocześniejszej technologii jądrowej czy kosmicznej, konkurują z Rosją. Można również zaobserwować dystansowanie się Delhi wobec promowanej przez Moskwę trójstronnej formuły współpracy (Rosja-Indie-ChRL). Chociaż stosunki indyjsko- chińskie są najlepsze od wielu lat, to jednak tak zwane kwestie drażliwe czyli przebieg wspólnej granicy, czy wspieranie przez Pekin Pakistanu, nie pozwalają zapomnieć o naturalnej rywalizacji między wschodzącymi potęgami Azji.

Indyjsko-rosyjskie partnerstwo może osłabić zbliżenie między Islamabadem i Moskwą. W ostatnich latach Pakistan coraz częściej wysyła w stronę Rosji pozytywne sygnały - w lutym 2003 roku miała miejsce trzydniowa wizyta Perveza Muszarafa, pierwszego od 33 lat przywódcy Pakistanu w Rosji. Muszaraf zaapelował do prezydenta Władimira Putina o "zapisanie nowego rozdziału w relacjach pakistańsko-rosyjskich", przenosząc główny akcent na stosunki gospodarcze i współpracę w takich dziedzinach jak energetyka, metalurgia czy technologia kosmiczna. Prezydent Pakistanu przyznał także, że liczy na pomoc Rosji w rozwiązaniu konfliktu kaszmirskiego. Kolejnym ważnym wydarzeniem w stosunkach dwustronnych była wizyta w dniach 11-13 kwietnia 2007 roku w Islamabadzie rosyjskiego premiera Michaiła Fradkowa (pierwszego od 40 lat rosyjskiego urzędnika tej rangi). Oprócz porozumienia dotyczącego współpracy w zakresie zwalczania handlu narkotykami i współpracy kulturalnej, spotkanie przyniosło firmom rosyjskim intratne kontrakty. Stosunki gospodarcze stały się impulsem dla deklaracji politycznych - Rosja popiera aspiracje Pakistanu do członkostwa w Szanghajskiej Organizacji Współpracy, w pewnym sensie rewanżując się Islamabadowi za przychylność wobec starań Moskwy o uzyskanie statusu obserwatora przy Organizacji Konferencji Islamskiej, co miało miejsce w 2003 roku.

Perspektywa polepszenia stosunków z Islamabadem, wspierającym Amerykanów w Afganistanie, jest dla Moskwy kusząca, pytanie tylko, czy na tyle. by zaryzykować pogorszenie kontaktów z Delhi - partnerem strategicznym. Rosja może wykorzystywać stosunki z Pakistanem jako instrument nacisku na Indie. Pakistan kilkakrotnie zgłosił chęć nabycia rosyjskiego sprzętu wojskowego, Rosja, póki co, oficjalnie odmawia ze względu na przewidywalny protest Indii, jednakże, jak zwracają uwagę komentatorzy, Moskwa może traktować sprzedaż broni Islamabadowi jako kartę przetargową, by wymuszać na Delhi podpisywanie intratnych dla Rosjan kontraktów.

Źródło: S. Bieleń, M. Raś (red.), Polityka zagraniczna Rosji, Warszawa 2008.

Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79