Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

CFE PDF Print Email
C

CFE (ang. Conventional Forces in Europie Treaty - Traktat o siłach konwencjonalnych w Europie) - Termin odnoszony do negocjacji 16 państw NATO i 6 państw Organizacji Układu Warszawskiego na temat redukcji zbrojeń konwencjonalnych w Europie. Rozpoczęły się 9 III 1989w Wiedniu w ramach KBWE. Po kilkunastu miesiącach rokowań zakończyły się podpisaniem traktatu CFE 19X11990 na Nadzwyczajnym Spotkaniu KBWE w Paryżu. Traktat wszedł w życie 17 VII 1992. Jego sygnatariuszami jest obecnie 16 państw NATO oraz 14 państw byłego Układu Warszawskiego oraz powstałych w wyniku rozpadu ZSRR. Traktat CFE zobowiązuje sygnatariuszy do przestrzegania ustaleń dotyczących pięciu kategorii uzbrojenia konwencjonalnego oraz sprzętu znajdującego się w tzw. strefie stosowania, obejmującej terytoria lądowe państw - stron w Europie od Atlantyku do Uralu oraz wszystkie wyspy europejskie. Strony traktatu ustaliły ilość posiadanego uzbrojenia i sprzętu w poszczególnych kategoriach uzbrojenia konwencjonalnego, decydujących o stopniu ofensywności potencjału militarnego na następującym poziomic: limity uzbrojenia NATO/UW odpowiednio czołgi 40000/20 (XX); bojowe wozy opancerzone 60 000/30 000; środki artyleryjskie 40 000/20000; samoloty bojowe 13 600/6 800; śmigłowce uderzeniowe 4(X)0/20(X). Wykonanie zobowiązań traktatowych podzielono na okresy: uwiarygodnienie danych z wymiany informacji (17 VII -16 XI1992); redukcja uzbrojenia konwencjonalnego do ustalonych pułapów poredukcyjnych (17 XI 1992 - 16 XI 1995); uprawomocnienie pułapów poredukcyjnych (17 XI 1995 - 16 III 1996); utrzymanie osiągniętych pułapów poredukcyjnych (17 II 1996- bezterminowo). 20 XII 1991 utworzono Grupę Roboczą Wysokiego Szczebla złożoną z sygnatariuszy CFE, która na swoim pierwszym posiedzeniu 101 1992 przyjęła ogólne zasady ratyfikacji traktatu w nowej sytuacji spowodowanej upadkiem ZSRR. 15 V 1992 na szczycie Wspólnoty Niepodległych Państw w Taszkiencie osiem postradzieckich republik podpisało porozumieniew sprawie wdrożenia CFE, zawierające limity uzbrojenia każdej z nich. 5 VI1992 w Oslo przyjęto aneks do traktatu, zawierający niezbędne poprawki wynikające m.in. z przystąpienia do niego Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Kazachstanu, Kirgistanu, Mołdowy, Tadżykistanu, Turkmenii, Ukrainy, Uzbekistanu i Rosji jako sukcesora ZSRR. W związku z tym dokonano odpowiednich zmian w traktacie CFE, zaaprobowanych przez 29 państw - stron CFE. 10 VII 1992 sygnatariusze traktatu podpisali w Helsinkach porozumienie o tymczasowym jego stosowaniu. Również 10 VII 199229 państw podpisało porozumienie CFE -1A określające limity liczebności sił zbrojnych w strefie stosowania traktatu. CFE -1A nie jest umową międzynarodową w rozumieniu prawa traktatów, lecz ma charakter zobowiązania politycznego. Wykonując podjęte zobowiązania pod kontrolą międzynarodową strony CFE zniszczyły do 1996 50 tys. egzemplarzy uzbrojenia konwencjonalnego. W dniu zakończenia okresu uprawomocnienia pułapów poredukcyjnych (16 III 1996) zobowiązania państw wynikające z tego okresu zostały wykonane. Określone zaległości redukcyjne mają niektóre państwa postradzieckie (np. Białoruś, Armenia, Azerbejdżan, Rosja). 14 IX 1995 Polska jako pierwsze państwo byłego Układu Warszawskiego wykonała swoje zobowiązania.

Źródło: C. Mojsiewicz (red.), Leksykon współczesnych międzynarodowych stosunków politycznych, Wrocław 1998.