Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

Dekolonizacja PDF Print Email
D

Dekolonizacja - to termin określający likwidację systemu kolonialnego na świecie i tworzenie się niepodległych państw na bazie dawnych terytoriów zależnych.

Proces dekolonizacji dokonał się pod wpływem następujących czynników:

  1. opóźnienia w rozwoju byłych kolonii i osłabienia europejskich imperiów kolonialnych w wyniku I i II wojny światowej, występowania wewnętrznych kryzysów, a także w efekcie konfrontacji państw zachodnich z blokiem sowieckim;
  2. przenikania do krajów kolonialnych demokratycznych wzorów organizacji państwa i systemu wyborczego, pluralizmu życia społecznego, wzrostu potęgi i wpływu USA na świat współczesny;
  3. wpływu byłego ZSRR, Chin i innych byłych krajów socjalistycznych, które, dążąc do osłabienia metropolii kolonialnych, udzielały daleko idącej pomocy ruchom narodowowyzwoleńczym celem wciągnięcia ich w swoje sfery wpływów geopolitycznych i ekonomicznych. Jednocześnie sytuacja narodów byłego ZSRR niewiele różniła się od rzeczywistości kolonialnej i to, na równi z ekonomiczną niemocą modelu radzieckiego, osłabiło jego atrakcyjność dla krajów Trzeciego Świata.

Dekolonizacja sama w sobie nie oznaczała dobrobytu. Porównanie stopnia rozwoju osiągniętego przez dawne kolonie z poziomem rozwoju krajów Trzeciego Świata, które zawsze były krajami politycznie niezależnymi (Etiopia, Liberia, Iran, Afganistan, Nepal), wcale nie świadczy o korzystnej sytuacji tych ostatnich. Z drugiej strony należy przypomnieć, że takie państwa, jak Kanada, Australia i RPA, były dominiami brytyjskimi jeszcze do końca II wojny światowej. Niski poziom społeczno-gospodarczy krajów nie jest jedynie pochodną kolonializmu jako takiego, ale stanowi także efekt konkretnych warunków i układów, w jakich one się rozwijały. Do zacofania' byłych krajów kolonialnych i państw wcześniej niepodległych przyczyniło się zatem wiele innych czynników, do których m.in. możemy zaliczyć:

  • brak surowców strategicznych (energetycznych, złota, diamentów) lub, w przypadku ich posiadania, nieodpowiedni sposób eksploatacji i wykorzystania,
  • warunki glebowo-klimatyczne,
  • możliwości fizjograficzne zasiedlenia terenu,
  • brak szybkiego i taniego transportu zarówno wewnątrz krajów, jak i na rynki zewnętrzne,
  • sposób rozmieszczenia ludności (zaludnienie),
  • słabe wykształcenie określonej struktury społecznej,
  • dziedzictwo i obecny poziom rozwoju kulturowego społeczeństwa.

 

Źródło: M. Baczwarow, A. Suliborski, Kompendium wiedzy o geografii politycznej i geopolityce, Warszawa 2003.