Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

Dług publiczny, deficyt budżetowy PDF Print Email
D

W wielu państwach deficyty budżetowe utrzymują się przez długi czas i są niezależne od koniunktury gospodarczej. Rosnące wydatki państwa są finansowane z takich źródeł, jak podatki, emisja nowych pieniędzy, pożyczki zaciągane u społeczeństwa, sprzedaż części majątku państwa i kredyty zagraniczne. W praktyce możliwości manewrowania przez państwo poszczególnymi źródłami dochodów są ograniczone. Problem finansowania wydatków zaczyna się niekiedy komplikować, gdy państwo nie jest w stanie sprzedać na rynku obligacji państwowych ze względu na niedostateczny popyt na ten rodzaj papierów wartościowych. W takim wypadku rząd może zlecać zakup obligacji bankowi centralnemu, który emituje dodatkowe pieniądze pod zastaw papierów wartościowych. W ten sposób państwo uzyskuje długoterminowy kredyt umożliwiający finansowanie wydatków rządowych.

W wielu krajach powstały w taki sposób dług publiczny jest głównym źródłem pokrywania dużej części deficytu budżetowego.

Finansowanie wydatków rządowych z długu publicznego umożliwia kreowanie dodatkowego popytu, choć może też grozić powstaniem inflacji. Jeśli w gospodarce występują wolne moce wytwórcze, wówczas niebezpieczeństwo inflacji jest mniejsze. W związku z tendencją wzrostową deficytu budżetowego w wielu krajach następuje także wzrost długu publicznego, np. w USA w roku 1988 dług publiczny wynosił około 1,8 biliona dolarów, czyli 37% dochodu narodowego brutto. Biorąc pod uwagę źródła zaciągania długu, można mówić o długu publicznym krajowym i zagranicznym. Część dochodów budżetowych państwa jest przeznaczona na obsługę długu publicznego: spłatę rat zaciągniętych pożyczek oraz wypłatę oprocentowania. Rosnący dług publiczny prowadzi do wzrostu kosztów jego obsługi. Wzrastające koszty obsługi długu obciążają płatników podatków, natomiast korzyści w postaci odsetek od udzielonych pożyczek czerpią głównie instytucje bankowe i finansowe, w których obecnie skoncentrowana jest podstawowa część długu publicznego.