Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

Etnos PDF Print Email
E

Etnos (z greckiego ethnos, "lud, naród, grupa społeczna") jest terminem o szerokim zakresie znaczeniowym, dotyczy bowiem zbiorowości ludzkich konstytuujących się na podstawie cech społeczno-kulturowo-historyczno-terytorialnych, takich, jak np. naród, plemię, grupa etniczna itp. Z tego względu etnos można określić jako najszerszą grupę identyfikowaną na bazie cech etnicznych.

Termin "etnos" różni się od terminu "rasa", który jest definiowany na podstawie genetycznie (biologicznie) dziedziczonych cech.

Identyfikacja etniczna zazwyczaj łączy się z uproszczonym, skrótowym i zabarwionym wartościująco wizerunkiem "innego", czyli jego stereotypem, na przykład, że Żyd jest handlarzem, Szwajcar - bankierem, Grek - marynarzem. Sugeruje on fałszywy pogląd, że przynależność etniczna z góry określa miejsce w strukturze i hierarchii społecznej, czyli zakłada immobilizm społeczny (łac. immobilis, "nieruchomy").

W odróżnieniu od terminu "etnos", który odnosi się do ontologicznego aspektu istnienia wspólnoty, "etniczność" wyraża uczucia przynależności do tej wspólnoty.

Wspólnota etniczna w porównaniu ze strukturą klasową lub zawodową jest bardziej stabilna. Pod tym względem jest ona podobna do wspólnoty religijnej. Wewnątrz wspólnoty etnicznej wzrasta stopień wzajemnego przyciągania i zainteresowania sprawami dotyczącymi wszystkich jej członków, w wyniku czego powstają różnego rodzaju instytucje społeczne. Stosunki instytucjonalne dodatkowo zacieśniają i zwiększają kontakty między członkami danej społeczności.

Największe znaczenie w procesach integracji etnosu mają:

  • identyczna kultura i światopogląd,
  • wspólne cele,
  • tożsame zwyczaje i system wartości,
  • specyficzny styl życia, mity i legendy,
  • pamięć historyczna oraz ogólnie przyjęty wizerunek własny i innych. Ponieważ kulturę cechuje największa stabilność, ma ona podstawowe znaczenie dla powstania, utrzymania i rozwoju etnosu.

 

Proces kształtowania się etnosu określamy pojęciem fluogenezy. W trakcie jego trwania następuję łączenie się hardziej lub mniej odrębnych kulturowo i językowo grup społecznych w taki sposób, że powstaje większa wspólnota, mająca podobne doświadczenia historyczne, jednakowy zespół wartości, norm i wzorów kulturowych, mówiąca tym samym językiem lub jego dialektami i skupiona na jednym terytorium uznawanym za własne, także przez tych członków, którzy mieszkają poza nim. Proces etnogenezy jest zaawansowany wówczas, kiedy pojawia się nazwa etnosu (etnonim).

Źródło: M. Baczwarow, A. Suliborski, Kompendium wiedzy o geografii politycznej i geopolityce, Warszawa 2003.