Enwironmentalizm

Mimo że enwironmentalizm uważany jest za nową ideologię związaną z powstaniem ruchu ekologicznego lub ruchu zielonych pod koniec XX wieku, jego korzenie sięgają dziewiętnastowiecznego buntu przeciw industrializacji. Enwironmentalizm zatem odzwierciedla sprzeciw wobec zniszczenia środowiska naturalnego przez wzrost tempa rozwoju ekonomicznego (spotęgowany w drugiej połowie XX wieku przez powstanie technologii nuklearnej, kwaśnych deszczów, dziury ozonowej, ocieplenia klimatu itd.) oraz niepokój o obniżającą się jakość egzystencji ludzkiej, a ostatecznie - przetrwanie rodzaju ludzkiego. Takie obawy znajdują czasem wyraz w tradycyjnych ideologiach. Na przykład ekosocjalizm wyjaśnia zniszczenie środowiska w kategoriach zachłannej żądzy zysku kapitalizmu. Ekokonserwatyzm wiąże kwestię ochrony środowiska z pragnieniem zachowania tradycyjnych wartości i wykształconych instytucji. Ekofeminizm natomiast widzi źródła kryzysu ekologicznego w systemie władzy mężczyzn, gdyż mężczyźni są mniej wrażliwi od kobiet na naturalne procesy i świat przyrody.

Jednakże to, co nadaje enwironmentalizmowi radykalny charakter, to fakt, że oferuje on alternatywę dla antropocentrycznego stanowiska przyjmowanego przez wszystkie ideologie; nie postrzega on świata przyrody jedynie jako wygodnego źródła zaspokajania potrzeb ludzkich. Podkreślając wagę ekologii, enwironmentalizm lub, jak część zwolenników wolałaby go nazywać, ekologizm, rozwija ekocentryczny światopogląd, który przedstawia gatunek ludzki jako zaledwie część natury. Jedną z najbardziej wpływowych teorii w tym obszarze jest hipoteza Gai, przedstawiona przez Jamesa Lovelocka (1979). Ukazuje ona naszą planetę jako żyjący organizm, który w pierwszym rzędzie troszczy się o własne przetrwanie. Inni wyrażają sympatię dla religii Wschodu, takich jak taoizm i buddyzm zen, które podkreślają jedność życia (Capra, 1983). "Płytcy" ekologowie lub "jasnozieloni", tacy jak niektórzy członkowie ekologicznych grup nacisku wierzą, że odwołanie się do interesu własnego i zdrowego rozsądku przekona ludzkość do przyjęcia polityki i stylu życia przyjaznego środowisku. Z kolei "głębocy" ekologowie lub "ciemnozieloni", podkreślają, że jedynie zasadnicza reorganizacja priorytetów politycznych i pragnienie przedkładania interesów ekosystemu nad interesy indywidualnych gatunków, ostatecznie może zabezpieczyć przetrwanie planety i ludzkości. Członków obu grup można spotkać w "antypartyjnych" partiach zielonych, które pojawiły się w Niemczech, Austrii i innych częściach Europy od lat 70.

Źródło: A. Heywood, Politologia, Warszawa 2006.

Newsletter



Wiadomość HTML?