Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

Enklawa PDF Print Email
E

Enklawa to najczęściej niewielkie terytorium umiejscowione wewnątrz innego państwa i równocześnie nie podlegające jego jurysdykcji. Pojęcie enklawy odnosimy do:

  1. jednoznacznie wydzielonego obszaru, który jest suwerenną jednostką administracyjną położoną na terytorium jakiegoś kraju, ale stanowi integralną część innego państwa. Taka enklawa jest jakby oderwana od własnego państwa narodowego i znajduje się w otoczeniu obcego terytorium. Enklawy istnieją głównie w Europie, co jest świadectwem jej skomplikowanej historii politycznej. Rząd w enklawie jest sprawowany zgodnie z prawami kraju, którego część ona stanowi, np. Makau leżące w Chinach do 1 stycznia 2000 roku było częścią Portugalii; Nachiczewańska Republika Autonomiczna jest enklawą azerbejdżańską położoną pomiędzy Armenią, Turcją i Iranem; obwód kaliningradzki to enklawa rosyjska znajdująca się między Polską i Litwą; Ceuta - miasto i terytorium hiszpańskie - leży na obszarze Maroka;
  2. niezależnego państwa, najczęściej minipaństwa, otoczonego terytorium innego kraju, np. Singapur, Monako, San Marino, Watykan.

Terminu enklawa używa się również do określenia obszaru (regionu) zasiedlonego przez jakąś grupę etniczną, która sianowi tam większość i jest jakby wyspą na większym terytorium (w państwie) zamieszkanym przez inną etnicznie ludność. W tym rozumieniu Nagornyj Karabach jest enklawą ormiańską w Azerbejdżanie, aczkolwiek nie ma własnej jurysdykcji państwowej (co prawda istnieje tam obecnie administracja złożona z miejscowej ludności ormiańskiej, jednak nie uznają jej inne kraje).

Terminy eksklawa i enklawa odnoszą się do tego samego terytorium spełniającego tak samo zdefiniowane kryteria. Ich stosowanie zależy jedynie od kontekstu - w państwie, które ma część własnego terytorium na obszarze innego państwa nazywa się je enklawą, a w kraju, na terytorium którego ta enklawa jest położona, określa się ją mianem eksklawy.

Enklawy i eksklawy były bardzo rozpowszechnione w Europie średniowiecznej. Dzisiaj są to polityczno-administracyjne relikty.

Źródło: M. Baczwarow, A. Suliborski, Kompendium wiedzy o geografii politycznej i geopolityce, Warszawa 2003,