Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

Mao Tse-tung (Mao Zedong) PDF Print Email
M

Mao Tse-tung urodził się w zamożnej rodzinie chłopskiej w Shaoshan (prowincja Hunan) 26 grudnia 1893 roku. Po ukończeniu szkoły w Hunan w 1918 roku studiował zaocznie na uniwersytecie w Pekinie. W 1921 r. uczestniczył w kongresie założycielskim Komunistycznej Partii Chin. Dwa lata później został członkiem Komitetu Centralnego i Biura Politycznego KPCh.

Kiedy Komunistyczna Partia Chin zerwała sojusz z Kuomintangiem w 1927 r. Mao zaczął organizować chłopską partyzantkę w Hunan, a następnie w górach Jinggang na południu kraju. Tam w 1931 r. na I Wszechchińskim Zjeździe Rad został wybrany szefem rządu Chińskiej Republiki Rad. Okrążony w 1934 r. przez wojska Kuomintangu, zorganizował wspólnie z Czu Te i Lin Piao tzw. Długi Marsz (Wielki Marsz). Sto tysięcy członków Chińskiej Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej przeszło 12 500 km do północno-zachodnich Chin. W 1935 r. dotarła tam tylko 1/3 z nich.

W tym czasie został Mao Tse-tung został przewodniczącym KPCh. W okresie wojny chińsko-japońskiej w latach 1937-1945 walczył wspólnie z wojskami Kuomintangu. Po zakończeniu walk wojna domowa wybuchła ponownie. Wspierany przez ZSRR, odniósł zwycięstwo. 1 października 1949 r. proklamował powstanie Chińskiej Republiki Ludowej. W latach 1949-1954 pełnił funkcję przewodniczącego centralnego rządu ludowego, a od 1954, po wprowadzeniu nowej konstytucji, przewodniczącego republiki. W gospodarce wprowadził model radziecki oparty na centralnym planowaniu, kolektywizacji rolnictwa (trwała do 1958 r.). W 1957 r. na krótko ogłosił politykę liberalizacji, tzw. politykę 100 kwiatów ("Niech rozwija się sto kwiatów, niech sto szkół myślenia rywalizuje między sobą, aby kwitła sztuka, rozwijała się nauka i kultura socjalistyczna w kraju"). W efekcie represjom za działalność opozycyjną poddano około pół miliona osób.

Celem przyśpieszenia rozwoju gospodarczego kraju, jego industrializacji, ogłosił w 1958 r. koncepcję Wielkiego Skoku. Oparł ją na rozwoju przemysłu ciężkiego oraz komunach ludowych, które na wsi miały produkować nie tylko żywność, ale także wytapiać żelazo w prymitywnych piecach. Efektem tej akcji, zakończonej 1962 roku, był kryzys gospodarczy, głód, śmierć milionów Chińczyków oraz kompromitacja rządzących.

Mao Tse-tung (Mao Zedong)

W 1959 roku Mao Tse-tung zrezygnował z urzędu głowy państwa, pozostając nadal przewodniczącym KPCh. W celu odzyskania utraconych wpływów zainicjował w 1966 r. wielką proletariacką rewolucję kulturalną. Sprowokował bunt młodzieży, opierając się na tzw. hunwejbinach, członkach Czerwonej Gwardii. Przeciwników Mao oskarżono o rewizjonizm, odsunięto od wpływów politycznych, a świadomość komunistyczną utrwalano poprzez niszczenie dawnej kultury, rozbicie systemu oświaty. Przyniosła ona kolejne miliony ofiar i chaos w państwie. Od 1967 r. zaczęto stopniowo odchodzić od tej polityki, ale faktycznie trwała do 1976 r.

Mao Tse-tung nazywany był Przewodniczącym lub Wielkim Wodzem. Jego osobę, szczególnie po rewolucji kulturalnej, otaczano kultem. Został pochowany w specjalnie zbudowanym mauzoleum. Swoistą "biblią" maoizmu była tzw. Mała czerwona książeczka (Cytaty przewodniczącego Mao). Jego poglądy były mieszanką marksizmu i leninizmu oraz chińskiej tradycji. Odrzucał jednak koncepcję, iż robotnicy są główną siłą rewolucji. Uważał, że są nią masy chłopskie. W polityce zagranicznej dążył do odegrania mocarstwowej pozycji w świecie i przywódcy ruchu komunistycznego. Początkowo współpracował z ZSRR. Wspólnie poparli Kim Ir Sena w wojnie koreańskiej. Do Korei Północnej wysłano wtedy tysiące "chińskich ochotników". Krytykował politykę Nikity Chruszczowa, co doprowadziło do otwartego konfliktu (starcia graniczne nad Ussuri w 1969 r.) i rozbicia w ruchu komunistycznym. Od 1972 r. rozpoczął politykę poprawy stosunków z USA. Był wzorem dla rewolucyjnych ruchów m.in. w Kambodży (Czerwoni Khmerzy) i Peru (Świetlisty Szlak).

Mao Tse-Tung zmarł 9 września 1976 roku w Pekinie. Od tego czasu Chiny całkowicie zmieniły swoją politykę, zarówno wewnętrzną, jak i zagraniczną, dzięki czemu stają się coraz większą potęgą gospodarczą.