Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

Rozwój zrównoważony PDF Print Email
R

Koncepcja zrównoważonego rozwoju dominuje obecnie w badaniach nad wzrostem społeczno-ekonomicznym, nie niosąc ze sobą obciążeń ideologicznych.

Zrównoważony rozwój (ang. Sustainable development) jest próbą pogodzenie wolnej konkurencji z wymogami ekologicznymi i społeczno-kulturowymi. Chodzi w nim o rozwój trwały, dokonujący się na bazie odnawialnych zasobów przyrodniczych i ludzkich. Przy czym warunkiem jego realizacji jest stałe i rzetelne informowanie zainteresowanej społeczności o kierunkach rozwoju, które powinny być przyjazne dla przyrody, lokalnych warunków bytu, stylu życia i kultury. Władze, zgodnie z tą ideą, powinny realizować konkretne plany rozwoju na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym przy aktywnym udziale ludności, z wyraźną jej akceptacją (nieraz rozstrzyganą przez plebiscyty lub inne formy społecznej konsultacji). Rozwój zrównoważony jest pewną alternatywą dla globalizacji, a zwłaszcza dla jej niepożądanych skutków, kładąc nacisk na długofalową politykę proekologiczną i dbając o poziom oraz styl życia w skali nie tylko makro, ale też mezo i mikro. Wprowadzenie strategii takiego rozwoju jest szczególnie ważne dla krajów słabiej rozwiniętych i postkomunistycznych, ponieważ może ona zapobiegać zwiększaniu się różnic między miastem a wsią, między grupami społecznymi, między regionami itd.

Koncepcja zrównoważonego rozwoju została sformułowana na początku lat osiemdziesiątych w Norwegii, gdy na czele rządu stanęła Gro Harlem Brundtland. W kraju, na wszystkich poziomach, toczyła się wówczas dyskusja o przyszłości państwa. Chodziło w niej o rozwiązanie sprzeczności pomiędzy interesami różnych gałęzi gospodarki (wydobycia ropy naftowej i gazu, rybołówstwa, rolnictwa i leśnictwa, hydroenergetyki i hutnictwa itd.) a ochroną środowiska. Dyskutowano też kwestię przyłączenia się do Wspólnoty Europejskiej. W rezultacie ogólnonarodowej debaty powstał Raport Brundtland (Our Common Futurę, 1987), który był wysoko oceniony przez ONZ i zalecony wszystkim jej członkom jako wzorzec koncepcji rozwoju państwa.

Z czasem paradygmat rozwoju zrównoważonego objął nie tylko stosunki społeczeństwo-przyroda, lecz zaczął dotyczyć także polityki, kultury, edukacji i nauk społecznych. W odniesieniu do problemów geopolitycznych rozwój zrównoważony stanowi dyrektywę ściśle związaną z profilaktyką konfliktów i zarządzaniem kryzysami w sytuacji, kiedy już do nich doszło. Koncepcja zrównoważonego rozwoju kładzie szczególny nacisk na usuwanie lub zneutralizowanie przyczyn konfliktów przez godzenie stron na płaszczyźnie pokojowych rozwiązań z wzajemną korzyścią i z uwzględnieniem wymogów współżycia międzynarodowego.

Paradygmatowi rozwoju zrównoważonego zarzuca się, że jest podejściem zbyt ogólnikowym i jego użyteczność w odniesieniu do konkretnych przypadków jest zbyt mała.

Źródło: W. Lejman, S. Mikosik, J. Szpakowski, Ekonomia: przewodnik dla studiujących, Łódź 2002.