Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

Strefy ekonomiczne PDF Print Email
S

Specjalne strefy ekonomiczne powstają głównie w regionach portowych i granicznych. Wymiana towarowa dokonywana w tych strefach nie podlega ocleniu, ponadto istnieją w nich także inne preferencje dotyczące transportu, handlu i inwestycji. W strefach tych wykonywane są proste czynności związane z surowcami i towarami: rozdział, pakowanie, tranzyt i inne. Niektóre wolne strefy są znane jako miejsca dokonywania wątpliwych operacji, tj. przemytu, prania brudnych pieniędzy, przestępstw narkotykowych (np. Miami, Makau, Kolon w Panamie, holenderskie wyspy Aruba i Curacao).

Zupełnie inny charakter mają specjalne (wolne) strefy przemysłowe, znane jako parki technologiczne lub przemysłowe. Są one ukierunkowane na rozwój produkcyjno-usługowy w dziedzinie wysokich technologii (high-tech) lub też stanowią obszary przemysłowe stworzone w celu zapewnienia miejsc pracy lub restrukturyzacji miejscowej gospodarki. Strefy przemysłowe mają zapewnione ulgi celne, podatkowe, prawne i inne, co sprawia, że są one wyjątkowo wygodne dla inwestycji z zewnątrz. Właśnie dzięki takiej polityce wiele wschodnioazjatyckich państw - tzw. tygrysów azjatyckich (Korea, Tajwan, Hongkong, Singapur, Malezja) - a także Chiny przyciągnęły ogromne kapitały inwestycyjne mimo słabo wykwalifikowanych kadr, ale także z powodu niskich kosztów pracy.

W krajach rozwiniętych wolne strefy przemysłowe powstają w celu aktywizacji terenów dotkniętych kryzysem, np. po wyczerpaniu zasobów miejscowych kopalń, oraz w starych centrach włókienniczych w związku z koniecznością ich restrukturyzacji. Często strefy takie są tworzone na obszarach dotkniętych wysokim bezrobociem strukturalnym, w związku z nasilającą się emigracją miejscowych kadr.

W Polsce istnieje obecnie kilkanaście specjalnych stref ekonomicznych, między innymi w Łodzi, na Śląsku, w północno-wschodniej Polsce. Dla przykładu w Łódzkiej Strefie Ekonomicznej, która funkcjonuje od kwietnia 1997 roku i obejmuje łącznie powierzchnię 205 hektarów, zatrudnionych jest około 10 tys. osób. Stanowi ona dla województwa, które ma wysoki wskaźnik bezrobocia (ponad 20%), bardzo ważny rynek pracy. W strefie tej nie wolno produkować materiałów wybuchowych, alkoholu i wyrobów tytoniowych oraz składować odpadów. Z punktu widzenia łódzkich producentów i firm, bardzo silnie odczuwających załamanie przemysłu włókienniczego, najważniejsze jest to, że nie można w niej lokalizować zakładów przemysłu lekkiego, które dzięki różnego rodzaju ulgom byłyby zbyt konkurencyjne dla wytwórców lokalnych.

Powstawanie specjalnych stref ekonomicznych jest etapem restrukturyzacji regionów, które na skutek przemian gospodarczych znalazły się w niekorzystnej sytuacji. Przepisy Światowej Organizacji Handlu (WTO) uznają tworzenie specjalnych stref ekonomicznych za formę subsydiowania gospodarki, dlatego o zamiarze tworzenia SSE w Polsce należy informować WTO. Strefy powinny powstawać jedynie w miejscach, gdzie bezrobocie jest o 10% wyższe niż wynosi średni wskaźnik w kraju.

Podstawowymi warunkami tworzenia wolnych stref przemysłowych są:

  • znaczne preferencje i ulgi dla kapitału zagranicznego;
  • nowe technologie stymulujące planowanie;
  • rozwój i obniżenie kosztów produkcji.

W Stanach Zjednoczonych takie strefy powstały wzdłuż granicy z Meksykiem, przede wszystkim z powodu taniej siły roboczej. Niektóre z wolnych stref przemysłowych są zaplanowane jako technopolie (parki technologiczne, koncentrujące rozwojowe i eksperymentalne produkcje). Położone są one w zasadzie blisko dużych miast. Ich geneza jest związana z centrami naukowo-badawczymi i uniwersyteckimi. Są one, podobnie jak strefy ekonomiczne, uprawnione do korzystania z różnego rodzaju ulg fiskalnych.