Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

Stratyfikacja systemu międzynarodowego PDF Print Email
S

Struktura systemu międzynarodowego ujawnia nie tylko polaryzację, ale i stratyfikację. Pojęcie stratyfikacji odnosi się do nierównomiernego podziału zasobów między różne grupy państw; system międzynarodowy jest ułożony zgodnie z tym, które państwa dysponują ważnymi zasobami w rodzaju ropy naftowej, siły militarnej czy też są potęgami ekonomicznymi. Stratyfikacja stanowi klucz do zrozumienia radykalnej koncepcji systemu międzynarodowego (którą jeszcze omówimy), ale jest również ważna dla niektórych realistów.

Odmienne systemy międzynarodowe charakteryzują się różnym poziomem stratyfikacji. W 2000 roku stratyfikacja systemu była silna. Według pewnej grupy mierników, na kilka potęg światowych (Stany Zjednoczone, Japonia, Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Rosja i Chiny) przypadała ponad połowa całkowitego światowego produktu krajowego brutto, podczas gdy pozostałe ponad 180 państw dzieliło się drugą połową (patrz schemat 4.2). Ze stratyfikacji siły i zasobów płynie podział na tych, którzy mają dobra, swobodnie określanych jako Północ, oraz tych, którzy są ich pozbawieni - państwa położone na ogół na Południu. Rozróżnienie to ma zasadnicze znaczenie dla przedstawionej w rozdziale 9 analizy międzynarodowej ekonomii politycznej.

Stratyfikacja wpływów i zasobów ma swoje konsekwencje dla zdolności sys-temu do samoregulacji, a także dla jego stabilności. Kiedy państwa znajdujące się tuż poniżej dominujących potęg rzucają im wyzwanie, domagając się dostępu do zasobów, system może się stać wysoce niestabilny. I tak, w latach 30. próby Niemiec i Japonii uzyskania zasobów i zawładnięcia nimi doprowadziły do II wojny światowej. Grupa państw z drugiego piętra systemu ma możliwość wygrania konfrontacji, podczas gdy kraje rzeczywiście podrzędne w silnie uwarstwionym systemie nie mogą tego osiągnąć (choć mogą doprowadzić do poważnych zaburzeń). Rosnące potęgi, te zwłaszcza, które powiększają swe zasoby, zabiegają o status pierwszoplanowego i są gotowe toczyć wojny, aby to miejsce osiągnąć. Jeżeli nawet pretendenci sami nie rozpoczynają wojny, to mogą to zrobić czołowe mocarstwa, aby wyeliminować groźbę utraty władzy.

Źródło: K. Mingst, Podstawy stosunków międzynarodowych, Warszawa 2006.