Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

Separatyzm, secesja, cesja PDF Print Email
S

W sytuacji, gdy segregacja łączy się z samodzielnym wyborem rozwoju państwa, regionu, grupy etnicznej, mówimy o separatyzmie (łac. separatio, oddzielenie). Jest to w rzeczywistości dążenie do usamodzielnienia się części państwa lub narodu jako odrębnej jednostki politycznej.

Terminem zbliżonym do separatyzmu jest secesja (łac. secessio, oddzielenie się) - czyli podział państwa poprzez odłączenie się części jego terytorium, której mieszkańcy chcą suwerenności. Secesji może towarzyszyć przemoc, choć nie jest to regułą. Dlatego też warto wyjaśnić inny termin - cesja (łac. cessio, dobrowolne ustąpienie, zgoda na podzielenie się czymś), który w prawie międzynarodowym oznacza odstąpienie przez jedno państwo części swego terytorium drugiemu państwu na podstawie umowy międzynarodowej. Zwykle cesje są dokonywane na mocy porozumień kończących wojny, przy wyrównaniu granic państwowych, w wyniku zamiany lub sprzedaży terytoriów (np. sprzedaż Alaski przez Rosję carską Stanom Zjednoczonym).

Secesja jest zjawiskiem endogenicznym (powstaje pod wpływem warunków wewnętrznych), a zarazem nie jest z definicji procesem destruktywnym oraz nie ma zabarwienia pejoratywnego. Tego rodzaju podział musi być zaakceptowany przez zainteresowane kraje (np. podział Czechosłowacji). Brak takiej akceptacji prowadzi do konfliktów wewnętrznych, często przybierających formę wojny domowej o charakterze narodo-wowyzwoleńczym (próby odłączenia się Czeczeni od Federacji Rosyjskiej oraz Autonomii Palestyńskiej od Izraela, które mogą doprowadzić do powstania nowych państw).

Gdy określona wspólnota chce odłączyć się i rozwijać jako samodzielna grupa etnokulturowa, wówczas mówimy o separatyzmie z wyboru.

Podział terytorium państwa należy rozumieć szerzej niż termin secesja. Może on być dobrowolny bądź narzucony,a wówczas określany jest jako rozbiór (np. rozbiory Polski w XVIII w. i podczas II wojny światowej w 1939 r.).