Dziedziny wiedzy

Najnowsze komentarze

Newsletter

SALT I PDF Print Email
S

Kreml czynił ogromne wysiłki, by doścignąć USA pod względem wojskowym. Mimo stałej przewagi USA w liczbie głowic nuklearnych i jakości sprzętu, np. broni antyrakietowej, w 1971 r. ZSRR posiadał już więcej pocisków balistycznych. Łączny efekt zewnętrznych komplikacji, powodowanych przez Wietnam dla USA oraz Pekin dla ZSRR, skłaniał oba supermocarstwa do rozmów w sprawie ograniczenia broni strategicznych. Porozumienie było niesłychanie trudne ze względu na niemożność precyzyjnego porównania wartości bojowej różnych typów broni, a więc pocisków balistycznych międzykontynentalnych (ICBM), średniego zasięgu, strategicznych rakiet nośnych, pocisków rakietowych wystrzeliwanych z łodzi podwodnych (SLBM), a także samolotów zdolnych do przenoszenia broni atomowej i obronnego systemu antyrakietowego (ABM). W rozmowach tych czas pracował raczej na korzyść strony radzieckiej, rakietowy arsenał ZSRR powiększał się bowiem szybciej niż amerykański, a Kreml dążył do uzgodnienia pułapów rakietowych osiągniętych w momencie porozumienia.

Ostatecznie rozmowy sfinalizowano podczas pobytu prezydenta Nixona w ZSRR. 26 V 1972 r. w Moskwie podpisał on z Breżniewem Układ w sprawie Ograniczenia Zbrojeń Strategicznych (Strategic Arms Limitation Talks - SALT I). Umowa obejmowała trzy porozumienia: o zasadach stosowanych w stosunkach między USA a ZSRR, o obronnych systemach antyrakietowych oraz tymczasową umowę o ograniczeniu ofensywnych broni strategicznych. W myśl umowy o systemach antyrakietowych obie strony mogły zachować po dwa ośrodki tego rodzaju, jeden koło stolicy i drugi według uznania, przy czym żaden nie mógł posiadać więcej niż 100 wyrzutni i 100 rakiet przechwytujących. Według umowy o ograniczeniu broni strategicznych, która miała obowiązywać w ciągu najbliższych pięciu lat, ZSRR zachował osiągniętą już przewagę w liczbie rakiet i ogólnej mocy broni atomowej. Stany Zjednoczone mogły posiadać 1054 pociski typu ICBM oraz 710 SLBM, zainstalowane na 44 łodziach podwodnych, natomiast ZSRR mógł dysponować 1618 ICBM oraz 950 SLBM, zamontowanymi na 62 łodziach podwodnych.

Umowa nie precyzowała wagi rakiet ani ich technicznego wyrafinowania, stąd też nie mogła zapobiec jakościowemu wyścigowi zbrojeń. Strona amerykańska pracowała zwłaszcza nad doskonaleniem rakiet wielogłowicowych, a ZSRR - nad bromami średniego zasięgu. Mimo to obu stronom zależało na porozumieniu. Waszyngton zyskiwał na czasie, starając się zdobyć kontrolę nad wyścigiem zbrojeń, Moskwa zaś umacniała osiągnięte pozycje. Wizyta Nixona w ZSRR nastąpiła parę dni po zaminowaniu przez USA portów północnowietnamskich. Słaba reakcja Moskwy na ten krok świadczyła o wadze, jaką Kreml przywiązywał do swej polityki odprężenia13. Porozumienie moskiewskie w sprawie ograniczenia zbrojeń strategicznych, dwustronny układ handlowy z października 1972 r. oraz postęp w rozmowach dotyczących zakończenia amerykańskiej interwencji w Indochinach pozwoliły Nixonowi wygrać wybory prezydenckie w listopadzie 1972 r.

Źródło: A. Legucka, K. Malak (red.), Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa na obszarze Wspólnoty Niepodległych Państw, Warszawa 2008.