Uznanie międzynarodowe - de facto, de iure

Uznanie międzynarodowe można zdefiniować jako akt prawny, w którym podmiot prawa międzynarodowego (państwo lub organizacja międzynarodowa) stwierdza istnienie pewnych faktów oraz przyznaje im określone skutki prawne. Przedmiotem uznania może być: państwo, rząd, powstańcy, strona wojująca, naród. Przy przyjęciu szerszego rozumienia tej instytucji, jak czyni to C. Berezowski, uznanie odnosić się może do wszelkich tytułów, kompetencji (np. tytułu do terytorium, rządów narodowowyzwoleńczych, obywatelstwa), a więc każdej w zasadzie sytuacji prawnej.

Uznanie może być udzielane w różny sposób: indywidualnie przez poszczególne podmioty prawa międzynarodowego, a także kolektywnie przez grupę państw czy organizację międzynarodową. W ostatnim przypadku uznaniem podmiotowości państwa jest przyjęcie go w poczet członków.

Pod względem formy uznanie może być wyraźne lub dorozumiane. Uznaniem wyraźnym jest notyfikowanie tego zainteresowanemu podmiotowi w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości. Uznanie dorozumiane ma miejsce wtedy, gdy wprawdzie nie mówi się o nim, jednakże wynika ono z faktów konkludentnych. W przypadku uznania państwa lub rządu uznanie dorozumiane wynika z nawiązania stosunków dyplomatycznych lub zawarcia umowy bilateralnej. Natomiast nie można go domniemywać z faktu wspólnego uczestniczenia w organizacji międzynarodowej, umowie lub negocjacjach i konferencjach wielostronnych. W przypadku nabytków terytorialnych uznaniem dorozumianym jest np. ustanowienie okręgu konsularnego obejmującego takie terytoria.

Uznanie de facto i de iure - jak stwierdza konwencja z Montevideo z roku 1933, uznanie powinno mieć charakter bezwarunkowy i nieodwracalny, w praktyce jednak spotyka się niekiedy warunki, zwłaszcza zawieszające. Państwo zgłasza wówczas gotowość uznania innego podmiotu, rządu, strony wojującej czy nabytku terytorialnego, jeśli zostanie spełniony wstępny, sformułowany przezeń warunek. Uznanie zaczyna obowiązywać w przypadku pozytywnej reakcji.

Formułowanie w praktyce warunków i niekiedy wycofywanie uznania prowadzi do rozróżnienia między tzw. uznaniem de facto i de iure. Pierwsze jest traktowane jako ograniczone i niepełne, a więc warunkowe i odwołalne, natomiast drugie jako bezwarunkowe i nieodwołalne. Wydaje się jednak, że rozróżnienie to jest podyktowane tylko względami politycznymi. Zgodnie bowiem z obowiązującym prawem międzynarodowym, jeżeli nie dochodzi do pogwałcenia fundamentalnych zasad stosunków międzynarodowych, ten, kto istnieje lub sprawuje władzę faktycznie, istnieje także i rządzi prawnie. Uznanie de facto w przypadku tworzenia nowego podmiotu nosi często znamiona uznania przedwczesnego.

Istnienie faktów uzasadniających uznanie nie oznacza obowiązku uznania. Zgodnie z pozytywnym prawem międzynarodowym, uznanie jest faktem pozostającym w sferze swobodnej decyzji poszczególnych członków społeczności międzynarodowej. Na pytanie, czy istnieje obowiązek uznania nowo powstałego państwa czy rządu, praktyka udziela negatywnej odpowiedzi. Historia podaje wiele przykładów, kiedy było ono odmawiane przez wiele lat, mimo że istnienie państwa czy rządu nie ulegało najmniejszej wątpliwości. Wystarczy wykazać, że Hiszpania uznała nowe państwa południowoamerykańskie, jakie utworzone zostały przez jej kolonie, dopiero po wielu latach, np. Chile w roku 1844, Wenezuelę w roku 1846, Nikaraguę w roku 1850. Nieistnienie takiego obowiązku uzasadnione jest trudnością w stwierdzeniu, czy ustalone przez prawo międzynarodowe kryteria dla uznania państwa, rządu, powstańców, strony wojującej występują w danym przypadku. Zresztą kryteria te pozostawiają wiele miejsca subiektywnej ocenie, co przy równoczesnym braku centralnego organu międzynarodowego, który zajmowałby się obiektywnym ustalaniem podlegających ocenie elementów faktycznych, prowadzić musiało do pozostawienia poszczególnym państwom decyzji, tak co do samego uznania, jak i co do czasu, w jakim zostaje ono udzielone. Choć w dalszym ciągu słuszny jest pogląd Instytutu Prawa Międzynarodowego, określający uznanie w rezolucji z roku 1935 jako swobodny akt, jednakże postępowy rozwój prawa międzynarodowego wyznacza pewne granice owej swobodzie. Z jednej bowiem strony, państwo nie powinno traktować uznania jako środka zakazanej groźby czy przymusu, powinno działać w dobrej wierze, zgodnie z interesem społeczności międzynarodowej i zasadami pokojowego współistnienia, co w konsekwencji ogranicza możliwość lekceważenia rzeczywistości międzynarodowej i odmowy uznania, z drugiej zaś, gdy ma ono do czynienia z faktami będącymi nieuznawaniem fundamentalnych zasad prawa międzynarodowego, czego przykładem jest nielegalna okupacja terytoriów arabskich przez Izrael, spoczywa nań obowiązek nieuznawania ich.

W szczególnych sytuacjach, jak miało to miejsce w przypadku Rodezji (przed powstaniem Zimbabwe), obok obowiązku nieuznawania, na członków Narodów Zjednoczonych może być nałożony obowiązek zastosowania sankcji.

Zobacz też:

Newsletter



Wiadomość HTML?

Logowanie

Najnowsze


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Najczęściej czytane


Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /modules/mod_mostread/helper.php on line 79